پرسشکده مرجع پرسش و پاسخ فارسی ایران

مسئله‌ی مهم آن است که هرگز از سؤال‌کردن دست برندارید. برای هر حس کنجکاوی، یک پاسخ وجود دارد.

نمی دانید؟! بپرسید!

می دانید؟! پاسخ دهید!


در مورد آیه 40 سوره توبه،‌ سنی ها به ما شیعه ها ایراد می گیرن که دلایل شما برای ذلیل کردن ابوبکر در این آیه الکی است، خواهشا به این شبهاتشون جواب بدین. 1- میگن ما شیعه ها که می گیم ابوبکر آدم بدیه و خدا تو این آیه از قول رسول میگه لا تحزن، این کلمه لاتحزن در جاهای دیگر قرآن درباره پیامبران اومده پس باید بگیم اونام آدم بدین! 2- کلمه ان الله معنا که در این آیه اومده، هر جا خدا گفته ان الله معنا درباره صابرین و صالحین و ... گفته و هیچ جا درباره منافقین و ... نگفته. پس اولی آدم خوبیه.

1 پاسخ 1



إِلاَّ تَنْصُرُوهُ فَقَدْ نَصَرَهُ اللَّهُ إِذْ أَخْرَجَهُ الَّذِینَ کَفَرُوا ثانِیَ اثْنَیْنِ إِذْ هُما فِی الْغارِ إِذْ یَقُولُ لِصاحِبِهِ لا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنا فَأَنْزَلَ اللَّهُ سَکِینَتَهُ عَلَیْهِ وَ أَیَّدَهُ بِجُنُودٍ لَمْ تَرَوْها وَ جَعَلَ کَلِمَهَ الَّذِینَ کَفَرُوا السُّفْلى‏ وَ کَلِمَهُ اللَّهِ هِیَ الْعُلْیا وَ اللَّهُ عَزِیزٌ حَکِیمٌ (توبه - 40)
اگر او را یارى نکنید خداوند (او را یارى خواهد کرد همانگونه که در مشکلترین ساعات او را تنها نگذارد) آن هنگام که کافران او را (از مکه) بیرون کردند در حالى که دومین نفر بود (و یک نفر همراه او بیش نبود) در آن هنگام که آن دو در غار بودند و او به همسفر خود مى‏گفت غم مخور خدا با ماست! در این موقع خداوند سکینه (و آرامش) خود را بر او فرستاد و با لشکرهایى که مشاهده نمى‏کردید او را تقویت نمود و گفتار (و هدف) کافران را پائین قرار داد (و آنها را با شکست مواجه ساخت) و سخن خدا (و آئین او) بالا (و پیروز) است و خداوند عزیز و حکیم است.
ماجراى مصاحبت ابو بکر با پیامبر -ص -در این سفر و اشارات سر بسته‏اى که در آیه فوق به این موضوع شده در میان مفسران شیعه و اهل تسنن بحثهاى مختلفى برانگیخته است.
بعضى راه افراط را پوییده‏اند و بعضى راه تفریط را، فخر رازى در تفسیر خود با تعصب خاصى کوشش کرده که دوازده فضیلت! براى ابو بکر از آیه فوق استنباط کند و براى تکثیر عدد، آسمان و ریسمان را به هم بافته، به- طورى که پرداختن به شرح آن شاید مصداق اتلاف وقت باشد.
بعضى دیگر نیز اصرار دارند که مذمت هاى متعددى از آیه استفاده مى‏شود.
نخست باید دید که آیا کلمه صاحب دلیل بر فضیلت است؟ ظاهرا چنین نیست زیرا از نظر لغت صاحب به معنى همنشین و همسفر به طور مطلق است، اعم از اینکه این همنشین و همسفر شخص خوبى باشد یا بدى، چنان که در آیه 37 سوره کهف در داستان آن دو نفر که یکى با ایمان و خداپرست و دیگرى بى ایمان و مشرک بود مى‏خوانیم: قالَ لَهُ صاحِبُهُ وَ هُوَ یُحاوِرُهُ أَ کَفَرْتَ بِالَّذِی خَلَقَکَ مِنْ تُرابٍ: رفیقش به او گفت: آیا به خدایى که تو را از خاک آفریده کافر شدى؟
بعضى نیز اصرار دارند که ضمیر علیه در جمله فَأَنْزَلَ اللَّهُ سَکِینَتَهُ عَلَیْهِ به ابو بکر باز مى‏گردد، زیرا پیامبر ص نیاز به سکینه و آرامش نداشت، بنا بر این نزول سکینه و آرامش براى همسفر او (ابو بکر) بود.
در حالى که با توجه به جمله بعد که مى‏گوید: وَ أَیَّدَهُ بِجُنُودٍ لَمْ تَرَوْها: او را با لشکرى نامرئى یارى کرد و با توجه به اتحاد مرجع ضمیرها روشن مى‏شود که ضمیر علیه نیز به پیامبر ص بر مى‏گردد، و این اشتباه است که ما تصور کنیم سکینه مربوط به موارد حزن و اندوه است، بلکه در قرآن کرارا مى‏خوانیم که سکینه بر شخص پیامبر نازل گشت هنگامى که در شرائط سخت و مشکلى قرار داشت، از جمله در آیه 26 همین سوره در جریان جنگ حنین مى‏خوانیم: ثُمَّ أَنْزَلَ اللَّهُ سَکِینَتَهُ عَلى‏ رَسُولِهِ وَ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ خداوند سکینه و آرامش را در آن شرائط سخت بر پیامبرش و بر مؤمنان نازل کرد و نیز در آیه 26 سوره فتح مى‏خوانیم: فَأَنْزَلَ اللَّهُ سَکِینَتَهُ عَلى‏ رَسُولِهِ وَ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ در حالى که در جمله‏هاى قبل در این دو آیه هیچگونه سخنى از حزن و اندوه به میان نیامده است بلکه سخن از پیچیدگى اوضاع به میان آمده.
در هر حال آیات قرآن نشان مى‏دهد که نزول سکینه به هنگام مشکلات سخت صورت مى‏گرفته و بدون شک پیامبر ص در غار ثور لحظات سختى را مى‏گذراند.
و عجیبتر اینکه بعضى گفته‏اند جمله أَیَّدَهُ بِجُنُودٍ لَمْ تَرَوْها به ابو بکر باز مى‏گردد!! در حالى که تمام بحث این آیه بر محور یارى خداوند نسبت به پیامبر دور مى‏زند و قرآن مى‏خواهد روشن کند که پیامبر ص تنها نیست و اگر یاریش نکنید خدا یاریش خواهد کرد چگونه کسى را که تمام بحث بر محور او دور مى‏زند رها ساخته، و به سراغ کسى مى‏روند که به عنوان تبعى از او بحث شده است این سخن نشان مى‏دهد که تعصبها مانع از آن شده که حتى به معنى آیه توجه شود.
از دیدگاه علمای اهل سنت، ابوبکر یار غار بود و این مطلب در مآخذ روائی و تاریخی اهل سنت آمده است.(برای نمونه به «تاریخ الخلفاء» نوشته جلال الدین سیوطی ص53 چاپ بیروت مراجعه کنید.) اهل سنت یار غار بودن را از فضایل بزرگ ابوبکر می دانند ولی از دیدگاه علمای شیعه یار غار بودن فضیلت نیست بلکه فضیلت به کمالات معنوی است.
بهتر است در این گونه موارد به امور و مستنداتی تکیه کنیم که قابل توجیه و تاویل نباشد ،یعنی به وقایع مسلم تاریخی که قابل رد و انکار از طرف آنها نیست و در منابع اصلی آنها آمده است استناد کنیم نه به آیات قرآن که توجیه پذیر است و فرد بی منطق و مغرض آنها را بر طبق نظر و خواست خود توجیه و تاویل می کند . اتفاقا در آیه 40سوره توبه برخی از اهل سنت ضمیر در علیه را به ابوبکر بر گردانده اند و معتقدند پیامبر به سکینه نیازی نداشت زیرا او در آن شرائط سخت و سنگین آرام بود و اضطرابی نداشت و در نیتجه این ابو بکر بود که نیاز به آرامش و دلداری داشت وسکینه بر او نازل شد و این را افتخاری بزرگ برای او می دانند . هر چند از این اشکال جواب داده شده که به قرینه وآیات دیگر قرآن که دلالت دارد خداوند در موارد متعددی سکینه اش را بر پیامبرش نازل نموده است ،مثل آیه 26 فتح و آیه 26سوره توبه که انزال سکینه در این آیه ( آیه 40سوره توبه ) بر خصوص پیامبر بوده نه ابو بکر. ولی ممکن است آنها جواب دهند که انزال سکینه بر پیامبر منافاتی با انزال آن بر ابو بکر در غار ثور ندارد چون به اصطلاح اثبات شیئ نفی ما عدا نمی کند یعنی به دلیل شرائط حساسی که پیامبر به عنوان رهبر نهضت اسلام و پرچمدار آنداشت و نیاز مبرم او به آرامش و سکینه تا بتواند این انقلاب عظیم را هدایت کند و به پیش ببرد در این آیه بر انزال سکینه بر او انگشت گذاشته شده و این معنایش بی بهره بودن ابوبکر از سکینه الهی و نازل نشدنش بر او نمی باشد .
تفسیر نمونه، ج‏7، ص: 422
برای آگاهی بیشتر به در این مورد به کتاب « الصحیح سیره النبی» مراجعه کنید و در همین کتاب مآخذ مربوط به یار غار بودن ابوبکر آمده است. این مآخذ را می توانید در پاورقی ص10 ملاحظه کنید.





برگرفته از پرسمان




عبارت های جستجو شدهعبارت های جستجو شده

(تفسیر آیه 40 سوره توبه) (آیه 40 سوره توبه) (سوره توبه آیه 40) () (تفسیر سوره توبه آیه 40) (ایات 40 و سوره توبه ابوبکر) (ایه 40 سوره توبه) (تفسیر سوره توبه ایه 40) (آیه 40سوره توبه) (تفسیر ایه 40 سوره توبه) (ایه چهل سوره توبه) (توبه) (سوره توبه ایه 40) (آيه 40 سوره توبه) (سوره توبه) (آیه 37 سوره توبه) (ایه سوره توبه در مورد ابوبکر)