پرسشکده مرجع پرسش و پاسخ فارسی ایران

مسئله‌ی مهم آن است که هرگز از سؤال‌کردن دست برندارید. برای هر حس کنجکاوی، یک پاسخ وجود دارد.

نمی دانید؟! بپرسید!

می دانید؟! پاسخ دهید!


مگر نه اینکه ازدواج موقت از مسائل مورد تأیید فقه شیعه است و می تواند یک عامل مهم برای پیشگیری از فساد اخلاقی در جامعه باشد؟ (کما اینکه در بعضی از جوامع شیعی مثل جنوب لبنان این امر یک مسأله حل شده است) پس چرا در جامعه ما این امر تحقق پیدا نمی کند؟ اگر پاسخ شما وجود مشکلات فرهنگی در جامعه است، چرا در راستای این امر کار فرهنگی توسط رسانه ها یا روحانیت صورت نمی گیرد؟

1 پاسخ 1


T} دیدگاه‏ها در مورد ازدواج موقت{T
ازدواج موقت حکمی الهی و از سنت های حسنه اسلامی و مورد اتفاق نظر تمامی فقهای شیعه است قانون مدنی ایران نیز چون تحت تأثیر فقه شیعه است، از ابتدا تا به امروز نکاح منقطع را به رسمیت شناخته است. V}مواد 1075: 1076، 1077، 1113، 1152 {V به رغم پذیرش این نوع نکاح در شرع و قانون، در زمینه اجرای آن ، همواره بحث بین معتقدان و منتقدان این نوع ازدواج رواج داشته است. علت هم آن است که هر گروهی با دیدگاه و از زاویه‏ای خاص به قضاوت می‏نشیند. برای قضاوت بین این دو عقیده و اشراف به بحث، لازم است ادله هر گروه بررسی شود:
T} یک. ادله منتقدان نکاح منقطع: {T
1ـ1. عده‏ای این نوع ازدواج را راهی برای سوء استفاده دانسته‏اند. این عده همیشه پیرمرد پول داری را تصور می‏کنند که برای خوش‏گذرانی، دختری را صیغه می‏کند و بعد از ارضای شهواتش، او را رها می‏سازد، یا مرد زن‏داری که بی‏اعتنا به خانواده‏اش هر روز به دنبال یک زیبارویی است که بتواند او را اسیر کند و کام گیرد و...!!
در جواب این عده همین بس که همه آزادی‏های قانونی و تأسیس‏های حقوقی، می‏توانند مورد سوء استفاده قرار گیرند برای مثال حق رانندگی ـ که یک حق مشروع و پسندیده‏ای است ـ از سوی عده‏ای به بدترین نحو مورد استفاده قرار می‏گیرد و حتی منجر به وارد آمدن خسارت جانی و مالی می‏شود. پس بدین ترتیب باید گفت: حق رانندگی امری مذموم و پلید است!؟ در حالی که چنین نیست. پس اگر عده‏ای از این نهاد حقوقی به جهت سوء استفاده بهره‏برداری کنند این امر خدشه‏ای به اصل آن وارد نمی‏کند؛ بلکه ایراد به خود این افراد یا گریزگاه‏های قانونی و... وارد است.
1ـ2. عده‏ای دیگر با تشبیه نکاح منقطع به کرایه و اجاره، سعی دارند که وانمود کنند زنی که صیغه می‏شود، در واقع به اجاره زوج خویش درمی‏آید و این را خلاف شأن زن و سوء استفاده از او دانسته‏اند.
در پاسخ گفتنی است آنچه خلاف شأن زن است، این است که زن همچون کالایی بدون هیچ حق و حقوقی و بدون هیچ ضابطه‏ای، مورد بهره‏برداری جنسی قرار گیرد؛ یعنی، دقیقاً آنچه که در دنیای غرب اتفاق می‏افتد و یا آنچه که در نزد افراد لاابالی و بی‏بند و بار در مشرق زمین می‏گذرد! حال اینکه زن این چنین مورد سوء استفاده قرار گیرد، خلاف شأن زن است یا این که او به طور قانونی و مشروع با حفظ حقوقش به استمتاعاتش دسترسی یابد؟
به فرض که عقد نکاح منقطع در مواردی شبیه عقد اجاره باشد، آیا این دلیل می‏شود که این دو عقد یکی باشند؟ در حالی که می‏دانیم این دو عقد در خیلی از اوصافش با یکدیگر تفاوت دارند.
نکته دیگر اینکه مخالفان گمان می‏کنند در عقد نکاح منقطع فقط مرد است که بهره می‏برد و زن در اینجا هیچ بهره‏ای نمی‏برد؛ در حالی که بهره‏مندی این دو طرفینی است و همان‏طور که زن در مقابل مرد تکالیفی دارد، دارای حقوقی نیز است.
1ـ3. عده‏ای دیگر متعه و نکاح منقطع را سدّی در جهت تشکیل خانواده می‏دانند، چرا که افراد اگر برای ارضای نیازهایشان به سهولت دسترسی به دیگری داشته باشند، انگیزه‏شان برای تشکیل دائمی خانواده کم می‏شود. V}اسماعیل هادی، دورنمای حقوقی ازدواج موقت، ص 90 ـ 75{V
در پاسخ می‏گوییم: همان‏طوری که شما با دید منفی نگاه می‏کنید و این امر را سدی برای تشکیل خانواده می‏دانید، ما از زاویه مثبت به این نهاد می‏نگریم و آن‏را زمینه‏ساز تشکیل خانواده دائمی می‏دانیم
T} ب. ادله موافقین نکاح منقطع: {T
2ـ1. عده‏ای از موافقین معتقدند: در اجتماعی که دسترسی به ازدواج دائم روز به روز مشکل‏تر می‏شود، ازدواج موقت راهکار مناسبی است تا افراد بتوانند در کنار یکدیگر به آرامش برسند و بدین ترتیب متعه مانع رواج فساد و فحشاء می‏شود.
2ـ2. اگر این نوع ازدواج در غیاب نکاح دائم تجویز نشود، افراد برای ارضای روحی و جنسی خویش به روابط آزاد و نامشروع روی می‏آورند و بدیهی است که این روابط آزاد از هیچ انضباط و نظم و تعهدی برخوردار نیست. در حالی که نکاح منقطع برای طرفین تعهد و مسئولیت ایجاد می‏کند. برای نمونه زن می‏تواند از زوج طلب نفقه کند یا اینکه مشخص شود اگر فرزندی حاصل شد، چه تکلیفی دارد. هر یک از این مسئولیت‏ها می‏تواند ضمانت قانونی داشته باشد.
حال اگر این ضوابط موجود نباشد، فرزندی که به دنیا می‏آید، تکلیفش چیست؟ در اینجا مرد می‏تواند این فرزند را به مرد دیگری نسبت دهد و از پذیرفتن مسئولیت او شانه خالی کند.
2ـ3. کسانی که نمی‏توانند بار مسئولیت پیمان دائم را بر دوش بکشند، عقد منقطع بهترین راه برای ارضای جنسی آنان است. برتراند راسل می‏گوید: «در عصر حاضر بدون اختیار ازدواج به تأخیر می‏افتد، در حالی که صد تا دویست سال قبل تحصیلات دانشجو در هر رشته‏ای که بود در هجده سالگی تمام می‏شد... اما در حال حاضر از سن بلوغ تا 30 سالگی که فرد آمادگی برای زندگی حاصل می‏کند (یعنی 15 سال) می‏گذرد که دقیقاً دوران بحران جوانی و نمو غریزه جنسی است... برای مقابله با این بحران و پاسخگوئی به نیازهای جنسی در حالیکه فرد نمی‏تواند مسئولیت زندگی دائمی را بپذیرد، چه باید کرد؟ یا باید جوانان را از تحصیل محروم کردو آن‏ها را مجبور نمود که در جوانی ازدواج کنند که این معقول نیست یا باید به آن‏ها اجازه دهیم قوای غریزی خویش را در فاحشه خانه‏ها مصرف نمایند که این مستلزم بروز عوارض روحی و امراض مقاربتی است، پس فقط یک راه باقی می‏ماند و آن ازدواج موقت است». V}حسین صفائی، اسدالله امامی، حقوق خانواده صفحه 22 {V
2ـ4. دختر و پسری که می‏خواهند با یکدیگر ازدواج کنند، لازم است هر چه بیشتر و بهتر با خصوصیات یکدیگر آشنا شوند. در همین راستا نکاح منقطع می‏تواند یک دوره آزمایشی برای ازدواج دائم باشد که افراد سنتی و مذهبی به خوبی می‏توانند از این نهاد می‏توانند استفاده کنند. این نوع ازدواج موقت در بین مسیحیان آمریکا نیز مورد توجه قرار گرفته است. V}سید رضی شیرازی، بن‏بست‏های اجتماعی، صفحه‏ 16{V
اینک با تمام این اوصاف خود شما به قضاوت بنشینید و معایب و محاسن را در دو کفه ترازو بگذارید و نظاره کنید که کفه ترازو به نفع کدام گروه سنگین‏تر است؟
T} دید منفی نسبت به ازدواج موقت{T
با این همه محاسن و خوبی‏هایی که ازدواج موقّت دارد و در واقع در غیاب ازدواج دائم بهترین راهکاری است که می‏توان ارائه کرد، پس چرا بازتاب اجتماعی آن پسندیده نیست و جامعه ـ به خصوص بانوان ـ با دید مثبت به آن نمی‏نگرند؟ در جواب به این پرسش می‏توان به علل زیر اشاره کرد:
1. سوء استفاده برخی افراد از این نوع ازدواج، سبب شده جلوه‏ای نامیمون از آن نهاد حقوقی به جای بماند و عده‏ای نیز با بیان این سوء استفاده‏ها، اصل این نوع ازدواج‏ها را زیر سؤال برده‏اند.
2. جامعه امروزین ما بیشتر با فرهنگ غرب آشنا شده است؛ در حالی که یکی از ارکان این فرهنگ هرج و مرج و بی‏بند باری جنسی است. طبق این آموزه بهره‏مندی هر چه بیشتر و منفعت هر چه بالاتر از جنس مخالف ـ بدون داشتن مسئولیتی در مقابل او ـ مورد تأکید قرار گرفته، رایج می‏شود! روشن است افرادی که با این فرهنگ مأنوس می‏شوند، یاد می‏گیرند که تن به محدودیتی در خصوص روابط جنسی ندهند و خود را محصور به یک نفر نکنند و در عین حال مسئولیتی نداشته باشند.
3. تبلیغات منفی گروه‏ها و افراد که درباره این نوع ازدواج، عامل دیگر بعضی از مخالفت ها است؛ زیرا عده‏ای قائل به ارتباط آزاد بین دختر و پسر می‏باشند!! بدیهی است این عده چون منافع و یا اعتقاداتشان چنین ارتباطاتی را اقتضا می‏کند، درباره این نوع ازدواج تبلیغات منفی می‏کنند.
4. در این نوع ازدواج، گمان بانوان آن است که هیچ حق و حقوقی ندارند و صرفاً استثمار آنها مورد نظر است. این امر سبب مخالفت ایشان با این نوع ازدواج می‏شود.
با این اوصاف برخی از دختران و پسران در عین حال که با افراد متعددی ارتباط دارند و روابط نزدیکی را با آنها برقرار می‏کنند و احیاناً لطمات روحی و جسمی متعددی نصیبشان می‏شود؛اما حاضر نیستند که طی یک عقد حقوقی و با ضمانت قانونی، با یک نفر ارتباط منضبط و مسئولیت‏آور داشته باشند! این نشانگر برخورد احساسی با مسئله ازدواج موقّت و غریزه جنسی است و مخالفت برخی از ایشان، به جهت هواپرستی و شهوت‏رانی باشد.
T} بسترسازی{T
برای بسترسازی این امر، باید نکات زیر مورد توجه قرار گیرد.
الف. فعالیت فرهنگی جهت آشنایی جوانان با محسنات این تأسیس حقوقی و اینکه آنچه مخالفان می‏گویند در واقع چیزی جز نگریستن به ظاهر ازدواج موقت و برداشتی سطحی از آن نیست.
ب. فعالیت فرهنگی برای روشن شدن حقوق و تکالیف زوجین در این عقد؛ چرا که آنچه در سطح عمومی مطرح است، آن است که پسر در عقد موقّت همه کاره است. در حالی که این بینش غلط است و قانون‏گذار تا حدودی هر یک از شرایط و حقوق و تکالیف را برای زوجین معین کرده است. اما این زوجین هستند که بدون اطلاع کافی، دست به این ازدواج می‏زنند و در این بین حق یکی از طرفین ضایع می‏شود!! در حالی که دختران اگر با بینش کافی ازدواج موقّت کنند، قادر خواهند بود شروطی را در عقد بگنجانند و حق خود را تماماً استیفا نمایند (از جمله آنکه شرط کنند در این ازدواج مباشرت جنسی نباشد و...).
ج. برخی اقدامات فرهنگی مفید در این زمینه عبارتند از :
انجام پژوهش و آماده کردن مطالب در جواب شبهات مخالفین فکری متعه و جهت پیرایه‌سازی فرهنگ ازدواج موقت از خرافات و تحریفات؛.
برقراری ارتباط با ارباب مطبوعات در جهت ترویج متعه به عنوان راهکار اورژانسی؛ .
شروع ترویج تدریجی متعه در فیلم‌های تلویزیون از جایی که مردم قبول دارند وتحت عناوینی که می‌پذیرند مثلاً متعه دوران نامزدی تحت عنوان صیغه محرمیت؛.
به صورت فیلم درآوردن داستانهای واقعی در مورد متعه؛.
ساختن فیلمهایی که رواج متعه در بین مسلمانان اروپا را نمایش می‌دهد؛.
پیشنهاد اجرای صیغه موقت بین کسانی که مجرد بوده و نقش زن و شوهر را در فیلمها بازی می‌کنند؛.
باز کردن بحث متعه در دانشگاهها و رایزنی و ترویج و راه‌اندازی انجام متعه درآنجا و شروع کار از دانشگاههای پزشکی و هنر؛.
ارائه رهنمود به مراکز مشاوره در زمینه توصیه به متعه در هنگام افتادن به حرام؛.
کمک و خط دهی جهت تشکیل جمعیت‌های حامی ازدواج موقت؛.
تلاش در جهت راضی کردن افرادی ذی‌نفوذ اجتماعی برای معامله کردن آبروی خود با خدا در جهت ترویج متعه؛.
چاپ و پخش احکام متعه و انتشار آیات و روایات مربوط به آثار سوء اعمال حرام در دنیا و آخرات از نگاه حرام گرفته تا عمل شنیع زنا و توصیه به تبدیل کردن رابطه حرام به حلال؛

د . نمی‏توان منکر شد که قانون در این زمینه نقصی ندارد. به هرحال ابهاماتی در قانون هست که هم سبب می‏شود افراد به طور کامل نتوانند به حقوقشان دسترسی یابند و یا جلوی سوء استفاده عده‏ای گرفته شود. برخی راهکارهای غیرفرهنگی ازدواج موقت عبارتند از :
1 . ایجاد محضرهای مستقل جهت ثبت ازدواجهای موقت و اختیاری شدن ثبت متعه در شناسنامه؛ .
2 .ایجاد بنیادهای ازدواج دائم و موقت؛.
3 . ایجاد مرکز متعه و صیغه زنان یائسه؛.
4 .ایجاد شبکه کامپیوتری سراسری جهت ثبت ازدواجهای موقت و جلوگیری از ازدواج در زمان عدّه؛.
5 . ایجاد اماکنی برای سکونت چند روزه کسانی که برگه ازدواج موقت دارند؛ .
6 .قانونی کردن اسکان دارندگان برگه ازدواج موقت در مسافرخانه‌ها و هتلها؛ .
در پایان حدیثی از حضرت علی(ع) نقل می‏شود : «H} ما کانت المتعه الا رحمه من الله رحم بها امه محمد(ص) {H ‏»؛ «قانون متعه رحمتی است از طرف پروردگار بر امت محمد(ص)».
راستی چه رحمتی بالاتر از اینکه انسان در ایام جوانی و تجرّد، بتواند خویشتن را از وسوسه‏های شیطانی و آتش شهوت رها سازد و در عین حال دچار عواقب نامطلوب سرکوب غریزه جنسی نگردد.
ما در مورد ازدواج موقت نسبت به زن بیوه جز مشکلات فرهنگی موجود با مشکل اساسی روبرو نیستیم, مشکلی که در این زمینه وجود دارد بیشتر مربوط به ازدواج موقت با دختر باکره است. اکثر مراجع اذن پدر دختر را در صحت عقد ازدواج بنابر احتیاط واجب و لازم مى‏دانند، و درباره شرایط صحت عقد فرقی میان ازدواج موقت و ازدواج دایم نیست. در اینجا یک سوال مطرح می شود : به فرض اگر خود شما دختری داشته باشید که در دانشگاه درس بخواند, آیا حاضر می شوید که بدون نظر و اطلاع شما با پسری ازدواج موقت کند و بکارت و دختری خود را با یک ازدواج موقت از دست بدهد؟
دیدگاه مراجع:
از میان مراجع آیت اللّه‏ بهجت اذن پدر دختر را در صحت عقد ازدواج لازم نمى‏داند، اگر چه برای آن حرمت تکلیفی قایل هستند؛ یعنی اگر دختر برای اذن پدر اقدام نکند, دچار گناه شده است, ولی عقدشان صحیح است.
حضرت آیت‏اللّه‏مکارم اذن ولى را بنا بر احیتاط واجب شرط مى‏دانند و در صورتى که پدر و جد باشد، اذن جد پدرى مقدم است، (توضیح‏المسائل مراجع، ج 2، مسأله 2037).
به نظر آیت الله روحانی چنانچه دختر رشیده باشد( یعنی مصلحت خود را تشخیص دهد)، اجازه پدر در ازدواج موقت یا دائم شرط نیست و رضایت خودش کافی است. V}(به کتاب استفتائات جدید آیت الله سید محمد صادق روحانی، ص214 ، س 882 مراجعه فرمایید.){V
T}نظر همه مراجع:{T دختر رشیده، به دخترى مى‏گویند که منفعت و مصلحت زندگى خویش را به خوبى تشخیص دهد و در امر ازدواج تنها تحت تأثیر غریزه جنسى و عاطفه خود قرار نگیرد. این امر در اشخاص مختلف تفاوت پیدا مى‏کند و امکان ندارد سن خاصى را براى آنان تعیین کرد.V} آیت الله تبریزى، صراط النجاه، ج 5، س 505 و 506 و 502 و دفتر همه.{V
در هر صورت از آنجا که پیامدهای این گونه روابط قابل پیش بینی نیست, بهتر است بسیار مراقب بود و با خود داری, احتیاط و رعایت عقلانیت عمل نمود.
و بالاخره اینکه اقداماتی در جهت ساماندهی این موضوع در دست اجرا می باشد چنانکه واحد احیای سنتهای حسنه حوزه در راستای احیای سنت حسنه ازدواج طرح جامع ساماندهی جنسی جامعه را طراحی و تدوین و در آدرس ذیل قابل دسترسی است :
http://samandehi.blogsky.com/

همچنین برخی پایگاههای اینترنتی نیز در زمینه تبلیغ و ترویج ازدواج موقت فعال می باشند ، نظیر :
http://movaghati.com
http://ezdevaj-movaghat.blogsky.com/
www.ardabili.com
بدیهی است معرفی سایت های فوق صرفاً جهت اطلاع رسانی است نه تأیید کامل آنها .

برگرفته از پرسمان


من پاسخ بهتری دارم !


عبارت های جستجو شدهعبارت های جستجو شده

()