پرسشکده مرجع پرسش و پاسخ فارسی ایران

مسئله‌ی مهم آن است که هرگز از سؤال‌کردن دست برندارید. برای هر حس کنجکاوی، یک پاسخ وجود دارد.

نمی دانید؟! بپرسید!

می دانید؟! پاسخ دهید!


دو تن از علمای بزرگ به نامهای( سید بن طاووس) در کتاب کشف المحجه و ( محمد بن یعقوب کلینی) در کتاب الرسائل از زبان حضرت علی(ع ) درباره ابوبکر و عمر می نویسند: « فولی ابوبکر فقارب و اقتصد» یعنی: ابوبکر ولایت(خلافت ) را با صدق نیت بدست گرفت و به راه اعتدال رفت، آیا صحیح است؟ از شما می خواهم لطفا راهنماییم کنید.

1 پاسخ 1

این مطلب را که به صورت نامه از امیر مومنان نقل شده سید بن طاوس از کتاب الرسائل کلینی نقل می کند لکن لازم است به تمامی این نامه که نامه مفصلی است وفضای صدور ان که پس از جنگ نهروان بوده وعده ای در مورد ابی بکر عمر وعثمان از ان حضرت سوال نموده اند توجه شود تا فضای سخن حضرت معلوم شود از انجا که این حدیث بسیار طولانی است تنها به بخش از آن اشاره میکنیم , در فرازهای مختلفی حضرت اشاره به غصب خلافت الهی خود نموده اند از جمله در قسمتی که میفرمایند « وَ لَیْسَ یُعَابُ الْمَرْءُ بِتَأْخِیرِ حَقِّهِ، إِنَّمَا یُعَابُ مَنْ أَخَذَ مَا لَیْسَ لَهُ، وَ قَدْ کَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ عَهِدَ إِلَیَّ عَهْداً فَقَالَ یَا ابْنَ أَبِی طَالِبٍ لَکَ وِلَایَتِی فَإِنْ وَلَّوْکَ فِی عَافِیَهٍ وَ رَجَعُوا عَلَیْکَ بِالرِّضَا فَقُمْ بِأَمْرِهِمْ، وَ إِنِ اخْتَلَفُوا عَلَیْکَ فَدَعْهُمْ وَ مَا هُمْ فِیهِ،» یعنی بر شخص به تاخیر حقش عیبی وارد نمیشود وهمانا تمامی عیب برکسی است که گرفته حقی را که برای او نبوده است { منظور حضرت این است که اگر خلافت را پس از سالیانی به من واگذار نمودند عیبی بر من نیست وعیب بر کسانی است که خلافت را غصب نموده اند }وهمانا پیامبر با من عهدی نمود وفرمود ای پسر ابوطالب ولایت من از آن تو است اگر به راحتی آنرا به تو تسلیم نمودند وبا رضایت به تو رجوع نمودند به امارت بر آنان قیام کن واگر اختلاف نمودند انانرا به انچه در آن هستند از اختلاف رها کن در ادامه حضرت میفرماید من پس از پیامبر نگاه کردم ودیدم هیچ یاوری ندارم مگر اهل بین خودم که در صورت اقدام گمان هلاکت واز بین رفتن انان میرفت واگر بعد از رسول خدا عمویم حمزه وبرادرم جعفر بود من با کراهت بیعت نمی نمودم ولکن من گرفتار دو نفر جدید الاسلام بودم عقیل وعباس به همین جهت سکوت نمودم وچشمم را در حالی که خار دران بود بستم و خشم خودم را در حالی که استخوان در گلویم بود فرو بردم تا اینکه در بخش دیگری از این نامه اشاره به حدیث غدیر نیز نموده اند که خوب است به تمامی این نا مه در کتاب بحار الانوار به آدرسی که در ذیل امده مراجعه کنید واما بخشی را که از ان سوال نموده اید «فقارب واقتصد » این سخن حضرت در مورد ابوبکر است لکن لازم است متذکر شویم معنای قارب به معنای با صدق نیت بدست گرفتن خلافت نیست بلکه معنای آن بنا به انچه در نهایه ابن اثیر نیز امده میانه روی واقتصاد است { قارب فلان فی امره اذا اقتصد } مراد حضرت در این جمله این است که به صورت نسبی نسبت به سایر خلفا ابوبکر راه میانه را پیش گرفت ونسبت به عمر وعثمان بیشتر رعایت ظواهر اسلام را مینمود حتی به حسب انچه در تاریخ آمده ابوبکر چندین بار به امیر مؤمنان اظهار نموده بود که من میدانم خلافت حق شماست لکن مهاجرین این گونه خواستند همچنین این جمله از وی معروف است که خلافت مرا پس بگیرید من برای شما بهتر نیستم در حالی که علی در بین شما است بنا برا ین با توجه به قراین موجود در روایت مراد میانه روی نسبت به دیگر خلفا است , ضمن انکه نباید فراموش کنیم که حضرت این سخنان را برای خواص از شیعیانشان نفرموده اند این نامه مربوط به زمان خلافت ان حضرت وپس از بازگشت از نهروان است آنهم در پاسخ مسلمانان راجع به امر ابی بکر وعمر وعثمان نوشته اند در ابتدای نامه نیز آمده است که حضرت از این سوال آنان ناراحت شدند وفرمودند شما در این زمان که مصر فتح شده ومحمد بن ابی بکر کشته شده به سوالاتی پرداخته اید که بدردتان نمیخورد بسیاری از کسانی که مخاطب این نامه بوده اند کسانی هستند که خلافت خلفا را قبول داشتند وبا حضرت به عنوان خلیفه چهارم بیعت نموده بودند بنا برا این شرایط تقیه را نیز باید در نظرداشت که حضرت بخاطر حفظ اسلام از همان ابتدای فوت پیامبر به جهت از بین نرفتن اصل اسلام رعایت آنرا مینموده اند . { بحار الانوار 30 /7}

برگرفته از پرسمان




عبارت های جستجو شدهعبارت های جستجو شده

()