پرسشکده مرجع پرسش و پاسخ فارسی ایران

مسئله‌ی مهم آن است که هرگز از سؤال‌کردن دست برندارید. برای هر حس کنجکاوی، یک پاسخ وجود دارد.

نمی دانید؟! بپرسید!

می دانید؟! پاسخ دهید!


می دونیم که از خلقت آدم تا به حال انسان بدون راهنما رها نشده و پیشوای ما در این دوره مهدی صاحب الزمانه فقط تفاوتش با بقیه راهنماها در حضور فیزیکی نداشتن اوست. سوال این است که آیا راهنمایی که واقعا هست و اقدامات خود را بطور غیرمستقیم انجام می دهد، نیاز به نایب دارد؟ آیا این یک تناقض نیست که بگوییم امام هست و ضمنا بگوییم نیست و نیاز به نایب دارد؟ آیا راهنمایی منوط به حضور فیزیکی است؟ نایب از نظر امام چه ویژگیهایی دارد و چگونه تعیین می شود؟

1 پاسخ 1

نایب عام در زمان غیبت دو حیث دارد:
حیث اول از آن جهت است که در حوزه احکام فقهی و شرعی فعالیت می کند و احکام شرعی را از منابع آن بدست می آورد، این حیث برعهده مراجع تقلید است.
حیث دیگر نیابت، حوزه سیاست و حکومت بر جامعه اسلامی است که نمونه بارز و موجود آن ولایت فقیه است .
اما مساله راهنمایی و هدایت گری اولاً و بالذّات اختصاص به پیامبر و امامان معصوم دارد و هدایت گری دیگران (علما و دانشمندان) نیز پرتویی از هدایت گری آنان می باشد. پس امر هدایت و راهنمایی غیر از اجتهاد فقهی یا زعامت سیاسی است و به همین جهات تناقضی بین آنها نیست. پیامبر اکرم (ص) هم خود به هدایت مردم می پرداخت و هم عده ای را مامور راهنمایی دیگران می کرد، اما هدایت گری پیامبر کجا و راهنمایی دیگران کجا؟!
امام رضا (ع) در توصیف و بیان مقام امامت می فرماید: «الامام الماء العذاب علی الظماء و الدال علی الهدی» ، «امام آب گوارا در حال تشنگی و دلالت کننده بر هدایت است». هدایت گری امام هم ظاهری است و هم باطنی، چنان که علامه طباطبائی می گوید: «امام قافله سالار کاروان انسانیت است که از راه باطن به سوی خدا سیر می کند.وظیفه امام، تنها بیان صوری معارف و راهنمایی ظاهری مردم نیست و امام، همان گونه که وظیفه راهنمایی صوری مردم را به عهده دارد، همچنان ولایت و رهبری باطنی اعمال را به عهده دارد و او است که حیات معنوی مردم را تنظیم می کند و حقایق اعمال را به سوی خدا سوق می دهد. بدیهی است که حضور و غیبت جسمانی امام در این باب تاثیری ندارد و امام از راه باطن به نفوس و ارواح مردم اشراف و اتصال دارد ؛ اگر چه از چشم جسمانی ایشان مستور است؛ ولی وجودش پیوسته لازم است، (شیعه در اسلام) ص 192)
آیت الله جوادی آملی نیز می گوید: «امام اگر خانه نشین یا در پس پرده غیبت باشد، رهبری ملکوتی انسان ها و جوامع بشری حقیقی است که از وجود مقدس آنان جدا نمی شود. لذا وجود مقدس حضرت مهدی، رهبر ملکوتی تمام انسان ها را و هرچه دارای صیرورت و تحول است، به عهده دارد» (تفسیر موضوعی قرآن کریم، جلد 14 ، ص 97 و 98)
بر این اساس، هدایت و راهنمایی معصومین به دو طریق است: هدایت تشریعی و هدایت تکوینی. چنانچه هدایت از طریق گفتار و رفتار و تعلیم و تربیت عادی صورت گیرد، هدایت تشریعی است و اگر هدایت و تربیت خارج از چهارچوب الفاظ و کلمات باشد، هدایت تکوینی نام دارد. وجود امام زمان در پشت ابرهای غیبت نیز این اثر را دارد که از طریق اشعه نیرومند و پردامنه نفوذ شخصیت خود، دل های آماده را در نزدیک و دور ، تحت تاثیر جذبه مخصوص قرار داده، به تربیت و تکامل آنها می پردازد و از آنها انسان هایی کامل تر می سازد.
ما قطب های مغناطیسی زمین را با چشم خود نمی بینیم؛ ولی اثر آنها روی عقربه های قطب نما، در دریاها، راهنمای کشتی ها است و در صحراها و آسمان ها ، راهنمای هواپیما ها و وسایل دیگر است. در سرتاسر کره زمین از برگشت این امواج مغناطیسی ، میلیون ها مسافر راه خود را به سوی مقصد پیدا کرده و یا وسایل نقلیه بزرگ و کوچک به فرمان همین عقربه از سرگردانی رهایی می یابند. البته نباید فراموش کرد که همان گونه که امواج مغناطیسی زمین، روی دو آهن پاره ای بی ارزش اثر نمی گذارد،‌بلکه روی عقربه های ظریف و حساس و ... اثر می گذارد؛ همین طور دل هایی که راهی به امام دارند و شباهتی را در خود ذخیره کرده اند، تحت تاثیر آن جذبه غیر قابل توصیف روحانی ، قرار می گیرند.
با توجه به این مطالب روشن می شود که :
اولاً : امام معصوم در هر حال به هدایت تشریعی و تکوینی مردم همت می گمارد و بدون وجود او ، هدایت و راهنمایی مردم ابتر می ماند.
ثانیاً : امام خود نه نیاز به هدایت گری دیگران دارد و نه در این زمینه به کسی که امر هدایت را برعهده گیرد . این مردم هستند که به هدایت گری امام نیاز دارند و باید زمینه ها و مقدمات آن را فراهم سازند.
ثالثاً : نواب امام در عصر غیبت در زمینه فقهی و سیاسی نیابت دارند ( و آن هم نه بر اساس نیاز امام، بلکه بر اساس نیاز مردم و جامعه) ، اما مساله هدایت گری ـ که پرتویی از هدایت های اصیل امام است ـ منحصر در نواب نیست و هم علما و دانشمندان و اهل فضل ، می توانند ـ و باید ـ به هدایت مردم بپردازند.
برای مطالعه بیشتر : ر. ک
الف) رحیم کارگر ، تعلیم و تربیت در عصر ظهور
ب) محمدرضا فوادیان، تلاش گر پنهان

برگرفته از پرسمان


من پاسخ بهتری دارم !


عبارت های جستجو شدهعبارت های جستجو شده