پرسشکده مرجع پرسش و پاسخ فارسی ایران

مسئله‌ی مهم آن است که هرگز از سؤال‌کردن دست برندارید. برای هر حس کنجکاوی، یک پاسخ وجود دارد.

نمی دانید؟! بپرسید!

می دانید؟! پاسخ دهید!


من به خدا و پیامبر و 12 امام و قیامت و ... معتقدم. پس چرا نماز نمی خوانم؟

1 پاسخ 1

در مورد ترک نماز باید گفت: ترک نماز چند قسم است:
1. ترک نماز به طور کلی از روی انکار؛ یعنی نماز را واجب نمی داند و به جا آوردنش را بر خود حتم نمی بیند. در این صورت منکر ضروری دین شده و کافر است و به عذاب ابدی دچار می گردد.
2- ترک نماز به دلیل مسامحه کاری و کم اعتنایی به امور اخروی و اشتغال به سرگرمی های دنیوی. این قسم از ترک نماز موجب فسق است و گناه کبیره شمرده می شود.
3. ترک نماز در برخی اوقات: گاهی فردی در اثر ضعف ایمان و کم اعتنایی به امر آخرت گاهی نماز می خواند و گاهی ترک می کند و یا در اثر اهمیت ندادن به اوقات نماز، گاهی آن را در وقتش ترک می کند به خیال آن که در خارج وقت آن را قضا کند.
4. گاهی فرد نماز نمی خواند به دلیل ضعف تربیتی و نداشتن عادت است. این نقیصه به خانواده بازمی گردد. خانواده موظف است از کودکی و حتی قبل از بلوغ کودک خود را به نماز خواندن عادت بدهد تا در جوانی این امر برای او ملکه شده باشد، ولی متاسفانه در اثر کم کاری برخی خانواده ها در این امر فرزندان آنان نسبت به نماز بی اهمیت می شوند.
قسم سوم هر چند مانند دو قسم قبل نیست ولی چنین فردی از ضایع کنندگان نماز و سبک شمارندگان آن است و در روایات آمده است که چنین کسی مشمول شفاعت اهل بیت(ع) قرار نمی گیرد و به شفاعت محمد و آل محمد(ع) نائل نمی گردد هر چند تارک الصلاه شمرده نمی شود و از سبک شمرندگان نماز به حساب می آیند. براى ترغیب و تشویق به نماز، در آغاز بایستى زیر بناهاى فکرى فرد را مورد بررسى قرار داده و در اصلاح آن کوشید.
دیدگاه فرد در مورد خداوند، جهان هستى، انسان، معاد و... امورى است که داراى نتیجه مستقیم بر عملکرد فرد است. پس باید به تقویت و اصلاح این مبانى کوشید. نماز، عملى است که در مجموعه عقیده توحیدى، داراى معنا و فلسفه است.
پس در آغاز بایستى این مجموعه شناخته شود تا نماز جایگاه خود را در ذهن و اندیشه فرد باز نماید. در بینش توحیدى اسلام و دیگر ادیان الهى، انسان موجودى است که به سوى کمال و لقاى پروردگار در حرکت است. «انا للّه‏ و انا الیه راجعون ؛ از خدائیم و به سوى او باز مى‏گردیم».
حال در این مسیر، ابزارهایى به مدد انسان مى‏آید، تا او را از فراموش کردن مسیر و هدف باز دارد که از مهم‏ترین آنها «نماز» است. «اقم الصلوه لذکرى ؛ نماز را براى یاد من بپا دار». انسان متدین بیش از هر چیزی برای حرکت در مسیر تکاملی خود، به نیروی ایمان نیاز دارد و نماز بهترین عامل تقویت ایمان انسان است.
انسان بدون نماز که بهترین راه ارتباطی با خداوند است از نظر ایمانی و عملی و شخصیتی ضعیف خواهد شد. انسان طالب قدرت و توانایی است و دائما دنبال شکوفا ساختن استعدادهای خود است. این طلب خود را بیشتر از طریق ارتباط با قدرت بی نهایت خداوند و عبادت عملی می کند. نماز مانند گوشی همراه که پس از مدتی نیرو و باطری اش ضعیف می شود و نیاز به شارژ دارد، شارژ کننده نیروهای معنوی انسان است. ما در هر روز پنج نوبت نماز می خوانیم و با ارتباط با خدای متعال از او نیرو می گیریم. کسانی که نماز نمی خوانند و یا در این مسیر کوتاهی می کنند، از این نیرو بی بهره می مانند و شخصیت آنان ضعیف و کوچک می شود و توانایی های اندکی دارند. روح مومن قوی و توانا است، چون دائما با خدای مهربان و نیروی مطلق هستی ارتباط دارد و به او تکیه می کند، به خاطر همین سختی های زندگی را به راحتی تحمل می کند و در مقابل هیچ دشمنی کم نمی اورد و برابر هیچ زورگویی کرنش نمی کند.
آدمی بدون نماز راه را گم خواهد کرد. نمازهای پنج گانه همانند چراغ های برق هستند که مسیری طولانی و پر خطر را روشن کرده اند تا کسی راه را گم نکند و به بیراهه و سقوط کشانده نشود.
آنچه که موجب مى‏گردد و برخى از نماز، رویگردان باشند و یا نسبت به آن تساهل کنند، ندانستن فلسفه نماز و یا درکى غلط از آن است. برخى چنین مى‏پندارند که نماز انسان، نیازى را از خداوند برطرف مى‏کند که البته خیالى واهى است. خداوند نیازى به هیچ مخلوقى ندارد. ازاین‏رو آنچه که به عنوان عبادات بر آن تأکید شده، جملگى در جهت کمال انسان است.
اهمیت نماز و نقش آن در زندگی انسان:
1 - نـمـاز موجب یاد خداست: یاد خدا بهترین وسیله برای خویشتن داری و کنترل غرایز سرکش و جلوگیری از روح طغیان است . نمازگزار همواره به یاد خدا می باشد , خدایی که از تمام کارهای کوچک وبزرگ ما آگاه است , خدایی که از آنچه در زوایای روان ما وجود دارد و یا ازاندیشه ما می گذرد , مطلع و با خبر است و کـمـترین اثر یاد خدا این است که به خودکامگی انسان و هوسهای وی اعتدال می بخشد , چنان که غـفلت از یاد خدا و بی خبری از پاداشها و کیفرهای او , موجب تیرگی عقل و خرد و کم فروغی آن می شود . انـسـان غـافـل از خـدا در عـاقبت اعمال و کردار خود نمی اندیشد و برای ارضای تمایلات و غرایز سـرکـش خـود حد و مرزی را نمی شناسد و این نماز است که او را در شبانه روزپنج بار به یاد خدا می اندازد و تیرگی غفلت را از روح و روانش پاک می سازد . به راستی , انسان که پایه حکومت غرایز در کانون وجود او مستحکم است , بهترین راه برای کنترل غرایز و خواستهای مرز نشناس او همان یاد خدا , یاد کیفرهای خطاکاران و حسابهای دقیق و اشتباه ناپذیر آن می باشد . از این نظر قرآن یکی ازاسرار نماز را یاد خدا معرفی می کند : اقم الصلوه لذکری نماز را برای یاد مـن بـپـا دار(1).
2- دوری از گناه: نمازگزار ناچار است که برای صحت و قبولی نماز خود از بسیاری از گناهان اجتناب ورزد ; مثلا , یکی از شرایط نماز مشروع بودن و مباح بودن تمام وسایلی اسـت کـه در آن بـه کار می رود , مانند آب وضو و غسل , جامه ای که با آن نمازمی گزارد و مکان نـمـازگـزار , این موضوع سبب می شود که گرد حرام نرود و در کار وکسب خود از هر نوع حرام اجـتـناب نماید ; زیرا بسیار مشکل است که یک فرد تنها درامور مربوط به نماز به حلال بودن آنها مقید شود و در موارد دیگر بی پروا باشد .
گویا آیه زیر به همین نکته اشاره می کند و می فرماید: «ان الصلوه تنهی عن الفحشاء و المنکر؛ که نماز ( انسان را ) از زشتیها و گناه باز می دارد».(2) بـالاخـص اگـر نـمـازگـزار مـتوجه باشد که شرط قبولی نماز در پیشگاه خداوند این است کـه نـمـازگـزار زکـات و حـقوق مستمندان را بپردازد ; غیبت نکند ; از تکبر و حسد بپرهیزد ; از مـشـروبات الکلی اجتناب نماید و با حضور قلب و توجه و نیت پاک به درگاه خدا رو آورد و به این ترتیب نمازگزار حقیقی ناگزیر است تمام این امور رارعایت کند.
روی هـمـیـن جـهات , پیامبر گرامی ما صلی اللّه علیه و آله و سلم می فرماید : نماز چون نهر آب صافی است که انسان خود را در آن شست وشو می دهد ;اگر کسی در شبانه روز پنج مرتبه خود را با آب پاک شست وشو دهد , هرگز بدن اوآلوده و کثیف نمی شود .
هـمچنین کسی که در شبانه روز پنج مرتبه نماز بخواند و قلب خود را در این چشمه صاف معنوی شست وشو دهد , هرگز آلودگی گناه بر دل و جان اونمی نشیند.
3- نـظافت و بهداشت: از آنجا که نمازگزار در برخی از مواقع همه بدن را باید به عنوان غسل بشوید و معمولا در شبانه روز چند بار وضو بگیرد و پیش از غسل ووضو تمام بدن خود را از هر نوع کثافت و آلودگی پاک سازد ; ناچار یک فرد تمیز ونظیف خواهد بود . از این نظر نماز به بهداشت و موضوع نظافت که یک امر حیاتی است کمک می کند. 4- انـضـباط و وقت شناسی : نمازهای اسلامی هر کدام برای خود وقت مخصوص و معینی دارد و فرد نمازگزار باید نمازهای خود را در آن اوقات بخواند , لذا این عبادت اسلامی به انضباط و وقت شناسی کمک موثری می کند . بالاخص که نمازگزار باید برای ادای فریضه صبح پیش از طلوع آفتاب از خواب برخیزد , طبعا یک چـنـیـن فـردی گـذشـته از این که از هوای پاک و نسیم صبحگاهان استفاده می نماید , به موقع فعالیتهای مثبت زندگی را آغاز می کند . آثار فردی و تربیتی نماز به آنچه که گفته شد منحصر نیست ; ولی این نمونه می تواند نشانه اسرار بزرگ این عبادت بزرگ اسلامی باشد .
اسرار اجتماعی نمازنماز در اوقات معین نموداری از وحدت و یگانگی ملت بزرگ اسلام است ; زیرا هـمـه مـسـلـمـانـهـا در وقـتـهای مخصوصی رو به قبله ایستاده و با آداب خاصی خداوند جهان رامـی پـرستند , این خود نمونه بزرگی از اتحاد و یگانگی ملتی است که اسلام همه را به وسیله آن عبادت متحد و متشکل نموده است . هـرگاه این نمازها به صورت جماعت برگزار گردد , روح وحدت و اتحاد و مساوات وبرابری , از صـفهای منظم و فشرده نمازگزاران نمایان خواهد بود و اهمیت این اتحادو یگانگی معنوی نیازی به توضیح ندارد .
گـرچـه اسـرار و فـوایـد اجتماعی و تربیتی نماز منحصر به اینها نیست , ولی همین قدر روشنگر عظمت و اسرار خطیر این فریضه الهی می باشد. پاسخ به پرسشهای مذهبی، مکارم شیرازی - ناصر و جعفر سبحانی 1 - سوره طه , آیه 14 . 2 - سوره عنکبوت , آیه 45 .
عواملى که مى‏تواند عبادت را براى انسان لذت بخش کند چند چیز است:
الف) قبل از عبادت انسان خود را مستعد و مهیا سازد؛ یعنى، قدرى به خود تلقین کند من در صدد نیایش و نماز هستم و سعى کند افکار متفرق را از ذهنش دور کند.
ب) حتى الامکان در بهترین وقت عبادت کند؛ مثلاً، با کسالت - خستگى و خواب آلودگى - وارد نماز نشود. «لاتقربوا الصلوه و انتم کسالى».
ج) در محیط پر سر و صدا و آشوب به مناجات نایستد، بلکه محیط آرام و با فراغتى را انتخاب کند.
د) در حین عبادت مصمّم بر مراقبت باشد و اگر احیاناً افکار دیگرى به ذهنش هجوم آورد، همین که متوجه شد، سعى کند خود را از دام آن افکار برهاند. نکته آخر آن که نماز یک تکلیف واجب الهی است، نمی شود به بهانه این که حضور قلب نداریم؛ از انجامش خودداری کنیم؛ زیرا با ترک نماز - ولو موقت - مشکلی حل نشود بلکه کم کم به ترک دائم تبدیل می گردد آنچه مهم است این که بکوشیم با حال و توجه و حوصله حضور قلب پیدا شود و به هر صورت انجام نماز از ترک آن - هر چند حضور قلبی هم نباشد - بهتر بوده و قطعا فایده هم خواهد داشت؛ این را بیافزاییم که گاهی شیطان با وسوسه اش می خواهد ما را از خواندن نماز - به بهانه این که چون حضور قلب نیست پس فایده ای ندارد - باز دارد.
بنابراین از نماز غافل نباشیم و حداقل انجام نماز ادای تکلیف الهی است و این خود بزرگترین توفیق است که کم کم به نماز با حضور قلب هم منجر خواهد شد مأیوس نباشید که خداوند توفیق نماز با توجه و حضور قلب و لذت بخش را عنایت می کند به شرط آن که در اراده و نیت خود صادق بوده و جدی باشیم چنان که در روایات آمده است.
اهمیت عمل به احکام و وظایف دینى در شمول شفاعت به حدى‏است که حتى سبک شمردن و اهمیت ندادن به آن سبب محرومیت از شفاعت‏مى‏شود.
رسول اکرم(ص) مى‏فرماید: «لاینال شفاعتى من استخف بصلوته؛ شفاعت من به کسى که نمازش را سبک بشمارد نمى‏رسد»، (میزان‏الحکمه ج 5ص 117). امام صادق(ع) مى‏فرماید: «لاتنال شفاعتنا من استخف بالصلوه؛ شفاعت ما به کسى که نماز را سبک بشمارد نمى‏رسد»، (کافى ج 3 ص 270).
سبک شمردن نماز: براى اینکه نیکو شمردن و بزرگداشت نماز از سبک شمردن آن متمایز شود توجه به روایت دیگرى از امام صادق(ع) راهگشا و رهنماى ارزشمندى است: «قال الصادق(ع): اوّل ما یحاسب به العبد الصّلوه، فان قبلت قبل سائر عمله و ان ردّت علیه، ردّ علیه سائر عمله» ؛ «اولین چیزى که مورد سؤال قیامت واقع مى‏شود، نماز است اگر نماز قبول شد، سایر اعمال نیز به تبع آن پذیرفته مى‏شود و گرنه سایر اعمال نیز مردود مى‏شود».
اولین چیز درباره نماز بررسى شرایط اصلى نماز شامل طهارت بدن و لباس و حلال بودن جامه و مکان، حلال بودن خوراک و نظایر آن است و این مربوط به ظاهر امر نماز است اما حفظ همین شرایط ظاهرى مورد تأکید شریعت مقدس مى‏باشد بطورى که براى آن هزاران حکم شرعى وضع شده است.
شما براى آشنایى با احکام و شرایط نماز حتما به رساله توضیح المسائل فقهاى عظیم‏الشّأن مراجعه نمائید. عدم توجه به هر یک از این شرایط ظاهرى از قبیل طهارت تن و جامه و... استخفاف امر نماز مى‏باشد. اما درباره باطن نماز، اولین صفت مؤمن، خشوع و خضوع در حال نماز است A{قد افلح المؤمنون الّذین هم فى صلاتهم خاشعون}A به راستى مؤمنان رستگار شدند، آنها در نمازشان خشوع دارند.
و خشوع آن رفتار و حالتى است که بنده در مقابل مولا از خود بروز مى‏دهد. گوئى تمام وجودش، از پا تا سرش به احترام و ادب مولا، حاضرند و آماده، هیبت مولا هوش از سرش برده، هر لحظه انتظار مى‏کشد، بیمناک است که مبادا در بندگى و خدمت کوتاهى کرده و مشمول قهر مولا شود.
پس مباش از جمله کسانى که خداوند در حقشان فرمود: A{و اذا قاموا الى الصّلوه قاموا کسالىM{}Aو با سنگینى و سستى به نماز بر مى‏خیزند}M و نیز خشوع و خضوع حالاتى قبلى‏اند که از قلب به اعضاء سرایت نموده و اعضاء را در حفظ ادب، آرامش، وقار و حفظ حرمت تابع خود مى‏سازند.
هر گونه کوتاهى در این زمینه نیز استخفاف امر نماز است. صفت دیگر براى نمازگزار حالتى است که چون به نماز ایستد و تکبیره‏الاحرام گوید عالم را جملگى وداع گوید و درون و برونش را متوجه خدا نماید. روا نباشد که تمامى هستى به تسبیح و تنزیه و تکبیر و تقدیس حق مشغول باشند و تو چون به نماز ایستى، بدنبال غیر خدا و مشغول نعمت یا مخلوق او باشى! A{ألم تَر أن الله یُسبّح له من فى السموات و الارض و الطّیر و صافّاتٍ کلٌّ قد علم صلاته و تسبیحه و الله علیم بما یفعلون .
آیا ندیدى هر که در آسمانها و زمین است، خدا را تسبیح مى‏کنند، و پرندگان بال گشاینده‏ى در آسمان، همه نماز و تسبیح خود را مى‏دانند، و خدا بر آنچه مى‏کنید داناست}M قابل باور نیست آدمى چون به حضور یکى از خویشاوندان خود رسد، سرا پا حاضر باشد ولى چون به نماز ایستاد دم به دم حواسش، یادش، چون پرنده‏اى از شاخى به شاخى شود دمى نیاساید تا نماز را سلام دهد.
آنگاه نماز به او خطاب کند، مرا ضایع کردى که خدا ترا ضایع سازد. براى اینکه چیزى از بیرون حواس نمازگزار را به خود جلب نکند، قدما در منزل براى خود خلوتکده‏اى اختصاص مى‏دادند و آن جایگاه را از ظواهر دنیوى تهى مى‏ساختند، سخن دنیا در آن مکان به زبان نمى‏راندند و اهل منزل در آنجا نماز مى‏گذاردند، کم کم چنین جائى نورانیّت مسجد را مى‏یابد...
منظور اینکه نمازگراز از هر حیث باید آمادگى حضور به بارگاه خالق را مهیا نماید سپس به نماز ایستد. دیگر از صفات نمازگزار این است که دل خود را از محبت دنیا تهى کند و دلبران تفرقه افکن و اغیار و نامحرمان را از خود براند. چه خداوند قسم یاد کرده که هر کس ذرّه‏اى محبت دنیا در دل داشته باشد، لذت عبادتش را نخواهد چشید.
مخصوصا علما، دانشمندان و دانشجویان و قشر تحصیل کرده اگر دلباخته دنیا باشند، حلاوت و شیرینى یاد خدا را نخواهند چشید. صفت دیگر حفظ اوقات نماز است. خوب است نمازگزار قبل از دخول وقت در مسجد و محل نماز خود بنشیند و منتظر دخول وقت باشد، با وقار و آرامش بنشیند، نهانخانه را شستشو نموده، دست بر زانوان، رو به قبله، خود را از هر فکر خالى کنند؛ و با جاروب «لا اله» همه افکار بیرون ریزد تا «الاّ الله» درآید، سپس به نماز برخیزد. به تعبیرى با انتظار دخول وقت، اجازه ورود به نماز را از خداوند بگیرد.
آنجا که مؤذّن «حىّ على خیرالعمل» گوید هر که به هر چه مشغول است همان «خیرالعمل» اوست در خود نیک بنگر که دراین اوقات با که‏اى و با چه مشغولى؟! آیا مؤذن را لبّیک مى‏گویى و مهیاى نماز مى‏شوى یا به بازیچه‏هاى دنیوى وقت مى‏گذرانى؟ و بهترین نماز در حالى است که انسان از خود هیچ نداشته باشد قیام و رکوع و سجودش را با خدا انجام دهد آن وقت معنى ذکر قیام «بحول الله و قوّته اقوم و أقعد» را بیابد.
هر چه نمازگزار احساس مسکنت و ضعف نماید، عظمت خداوند را بیشتر دریابد. احوال اولیاء خدا را به هنگام رسیدن وقت نماز، یا در نماز بنگر! در نماز تیر از پاى امام على(ع) کشیدند و حضرت ملتفت نشد یا امام باقر(ع) مى‏فرماید: «حضرت على بن الحسین(ع) چون به نماز مى‏ایستاد رنگش متغیر مى‏گردید و سر از سجده بر نمى‏داشت جز اینکه عرق از چهره‏اش سرازیر بود. P}چون دست و روى بشویى و در نماز شوى {E}دل از دو کون بشو تا محل راز شوى{P P}ز فَرعها که در این بوستان گُلى دارند {E}بدوز چشم نظر تا به اصل باز شوى{P P}اگر نیاز به حضرت برى به یک نظرت {E}چنان کند که ز کونین بى‏نیاز شوى{P ان شاء الله خداوند ما را از نمازگزاران واقعى قرار دهد.
یکی از راه های تقویت انگیزه برای نماز خواندن مطالعه و کسب آگاهی است در این زمینه کتاب های زیر برای مطالعه معرفی می شود.
1- اسرار الصلوه میرزا جواد آقا ملکى تبریزى
2- آداب الصلوه امام خمینى
3- راز نماز محسن قرائتى
4- 1001 نکته درباره نماز حسین دیلمى
5- 114 نکته درباره نماز محسن قرائتى
6- وصال دوست رحیم کارگر
7- آشنایى با نماز محمدتقى صرفى
8- از ژرفاى نماز خامنه‏اى
9- اسرار نماز على‏اکبر مهدى‏پور
10- اسرار و شگفتیهاى نماز ایوب نظرى
11- تفسیر نماز محسن قرائتى
12- چهل حدیث پیرامون نماز صالح کلیاتى
13- چهل حدیث در اهل نماز نورى اشتهاردى
14- حلقه‏هاى وصل دکتر على‏اکبر افتخارى
15- راز نماز براى نوجوانان محسن قرائتى
16- روشهاى پرورش احساس مذهبى نماز در کودکان و نوجوانان دکتر غلامعلى افروز
17- سجده دل یا قلب نمازگزار افشان صالحى
18- سخنى درباره نماز سیدهاشم رسولى محلاتى
19- مى‏خواهم نماز بخوانم سپیده خلیلى
20- نماز از دیدگاه دانشمندان رحیم کارگر
21- همراه با نماز محسن قرائتى
22- آرامش در پرتو نیایش رحیم کارگر

برگرفته از پرسمان


من پاسخ بهتری دارم !


عبارت های جستجو شدهعبارت های جستجو شده