پرسشکده مرجع پرسش و پاسخ فارسی ایران

مسئله‌ی مهم آن است که هرگز از سؤال‌کردن دست برندارید. برای هر حس کنجکاوی، یک پاسخ وجود دارد.

نمی دانید؟! بپرسید!

می دانید؟! پاسخ دهید!


تا دیروز فکر می کنم یکی از دوستام شیعه است، البته دیروز بعد از یک بحث یعنی بعد پایان یافتن بحث فهمیدم سنی هستش، وگرنه من به فرموده رهبر معظم انقلاب در مورد اختلاف هایی که بین شیعه و سنی هست سعی می کنم زیاد وارد بحث نشم چون آقا فرمودند «این بحث ها مال کوچه و خیابان نیست». مگر اینکه بی‌احترامی یه سنی رو ببینم که وارد بحث شوم. به همین دلیل من تو بحثم با یاشان به دید یه شیعه به او نگاه می کردم و پاسخ می دادم. بحث از اینجا شروع شد که گفت خمینی رو من نقد می کنم چون اشتباه زیاد داشته، گفتم نامردیه کسی بخواد امام خمینی(ره) رو نقد کنه با این نگاه که اشتباه داشته چون حتی دشمنانش به عظمت ایشان و درستی کاراش ایمان دارند تو و من در حدی نیستیم که ادعای این کار رو بکنیم. گفت چرا معصوم که نیست؟ گفتتم معصوم نیست این درسته یه دفعه گفت من پیامبر رو هم نقد می کنم! با تعجب گفتم اشکال به کارش وارد می کنی؟ که می خوای نقد کنی؟ گفت آره! گفتم من و تو که هیچ خیلی بزرگتر از ما هم بی خود می کنه ادعای اینو داشته باشه حضرت(ص) معصوم هستند بعد گفت من به راحتی اثبات می کنم نه پیامبر(ص) نه ائمه معصوم(ع) نیستند؟! بعدش گفت تو قرآن جاهایی به گناه پیامبر اشاره کرده، گفتم تو معنی گناه پیامبر رو نفهمیدی، اصلا کی گفته پیامبر گناه کرده و ... باز حرف خودش رو می زد. گفت علی هم معصوم نبود، گفتم اولا حضرت علی(ع) بعدش هم همین ایشون می فرمایند اگر تمام پرده ها کنار بره ذره ای به ایمان پسر ابوطالب افزوده نمیشه. گفت پس چرا در دعاها از گناهاش حرف می زنه گفتم این برای آموزش من و توست که نمی دونیم چطور خدا رو بخوانیم. گفت تو نهج البلاغه گفته من از خطا و اشتباه مصون نیستم گفتم ندیدم، گفت برو بخون، گفتم تازه باید ببینی در مورد چی این حرف رو زده شاید پیش خدا گفته. بعدش گفت تا قرن چهارم از معصوم بودن هیچ کدام از علمای شیعه حرفی نزدند تا یکیشون میگه ائمه(ع) معصومند و به این ترتیب که دو تا فرشته این ور و آن ور امامند نمی ذارن گناه کنه گفتم خوب منم تو رو بندازم تو زندان که دزدی نکنی که معصوم میشه که! بش گفتم مثل اینکه معنی معصوم بودن رو نفهمیدی؟ اینکه گفتی معصوم بودن نیست یعنی عقل تو اینو می فهمه اما اون عالمی که در ارتباط با امام زمان بوده اینو نمی فهمه؟ گفت برو ببین تو اصول کافی (فکر کنم منظورش بحار الانوار بود چون می گفت همون که هر چه حدیث هست توشه) نواب رو 3 تا گفته ولی بقیه کتاب ها 4 تا نوشتن علمای شیعه بین خودشون هم حسودی داشتن، گفتم من نخوندم اما حرفات اصلا با عقل جور نیست، می خونم جوابتو میدم. گفتم ببین امام زمان(عج) حضور داره و هستش یعنی می گی ولمون کرده همین جوری گفت کی گفته؟ کی گفته نامه اعمال ما شب های جمعه به دست این آقا میرسه؟ گفتم ببینم تو قبول نداری امام زمان(عج) هست؟ گفت اگر همچین کسی باشه و بیاد و حرفاش حق باشن من نامردم اگه نرم پشتش. گفتم اینو بت بگم که کسی قسم حضرت عباسی نخورده تو این جوری باشی یا من خیلی گردن کلفتر از من و تو بودن با پیامبر بودن و ... ولی جلوی مولا وایستادن و حقشو خوردن. گفت کاری به منطق اونا ندارم من خودم منطق دارم، عقل دارم و ... برا همین خودم تصمیم می گیرم داشتم ازش جدا می شدم گفتم ببینم تو شیعه ای؟ گفت من شیعه نیستم من مسلمونم با منطق خودم تازه فهمیدم که سنیه گفتم خوب چرا می ترسی بگی سنی هستی؟ دیگه رفتیم. لطف کنید با دلایل منطقی در مورد بحث فوق و با اسناد از خودشون درباره عصمت توضیح بدید. تعداد نواب و اون نامه امام زمان به شیخ مفید گناه پیامبر(ص) و سخن مولا(ع) در آخر هم یه متن از یکی از دوستام میارم و به شما هم انقاد وارد می کنم که برا اینکه نهج البلاغه تو جامعه مردم برن دنبالش، اموزه های اون بیان بشه چی کار کردید؟ نظام جمهوری اسلامی چی کار کرده؟ یه بار بخونیدش گریتون می گیره، مظلوم بودن علی(ع) تا این حد نبوده که ما سنگشو به سینه می زنیم و عمر نمی زد ...

1 پاسخ 1

1. این که مقام معظم رهبری و دیگر علما می فرمایند این گونه بحثها ، بحثهای کوچه و خیابانی نیستند منظورشان این است که این گونه بحثها ، بحثهای علمی هستند و باید در مجامع علمی و بین متخصّصین ، مورد بحث واقع شوند؛ اگر کسی واقعاً شبهه ای در این مباحث دارد باید با کسی وارد بحث شود که متخصص این مباحث باشد تا بتواند جوابش را بدهد ؛ اینکه افرادی چون همین طرف بحث حضرت عالی چند ادّعای تو خالی را در یک محیط غیر تخصصی مطرح کنند کارشان منطقی نیست ؛ اگر چنین افرادی واقعاً دغدغه حقیقت دارند این مباحث را با اهل فنّ مطرح کنند تا جواب تخصّصی بگیرند. شما عزیز بزرگوار و دیگر جوانان عزیز باید مراقب برخی افکار باشید ؛ چون افرادی وجود دارند که با ترفندهای خاصّی سعی می کنند تخم شک و تردید را در دل جوانان شیعه بیفکنند. اینها چند آیه و روایت را حفظ کرده و ابزار اغوای خود قرار داده اند ؛ در مواجهه با این گونه افراد سعی کنید آنها را به بحث با افراد خبره بکشانید ؛ اگر واقعاً طالب حقیقت باشند چنین ملاقاتهایی را قبول می کنند امّا اگر زیر بار این امر نرفتند معلوم می شود که قصدشان یافتن حقیقت نیست بلکه قصد فتنه گری دارند.
2. عصمت انبیاء لازمه نبوّت آنهاست ؛ یعنی نسبت عصمت به نبوّت مثل نسبت زوجیّت به عدد دو یا چهار و مثل نسبت چهار گوش بودن به مربع و سه گوش بودن به مثلث است. لذا پیامبر غیر معصوم تعبیری متناقض بوده شبیه تعابیری چون عدد چهار فرد ، مربع سه گوش یا مثلث متوازی الاضلاع است.
غرض خداوند متعال از ارسال انبیاء(ع) آن است که اوّلاً آن بزرگواران سخن خدا را به مردم برسانند ثانیاً سخن خدا را به درستی تبیین نمایند ثالثاً با عمل خود ، حکم خدا را به نحو ملموس به بشر تعلیم دهند. لذا هم علمای شیعه و هم علمای اهل سنّت ، سخن و رفتار انبیاء(ع) را حجّت می شمارند. بنا بر این ، خداوند متعال باید کسانی را به نبوّت مبعوث نماید که مورد اعتماد کامل مردم باشند و مردم عقلاً نتواند در درستی گفتار و رفتار آنها ذرّه شک کنند ؛ و الّا مردم در عدم اطاعت از او معذور خواهند بود.
اگر نبی معصوم نباشد ، در آن صورت احتمال معصیت ، خطا و سهو در مورد او وجود خواهد داشت ؛ و با وجود چنین احتمالی عقلاً نمی توان یقین داشت که هر چه نبی می گوید درست بوده سخن خداست. چون در هر سخن و رفتار او احتمال سهو و خطا و دروغگویی وجود خواهد داشت. و اگر برای انسان یقین حاصل نشود که سخن نبی سخن خداست ، اطاعت از امر و نهی او عقلاً واجب نخواهد بود. بنا بر این ، پیامبر غیر معصوم یعنی پیامبری که سخن او حجّت نبوده و اطاعت او واجب نیست. و این نقض غرض است چون خدا انبیاء را مبعوث کرده که مردم مطیع آنها باشند. این استدلال در مورد امام نیز صادق است ؛ چون غرض از جعل امام از جانب خداوند متعال این است که مورد اطاعت بی چون و چرای مردم قرار گیرد. و اگر کسی معصوم نباشد اطاعت بی چون و چرا از او عقلاً جایز نیست. خداوند متعال در قرآن کریم اطاعت از پیامبر و امام را در ردیف اطاعت خود قرار داده است و روشن است که اطاعت از خدا اطاعت بی قید و شرط است. خداوند متعال می فرماید:« یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا أَطیعُوا اللَّهَ وَ أَطیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْر. ـــــــ اى کسانى که ایمان آورده‏اید! اطاعت کنید خدا را! و اطاعت کنید پیامبر خدا و اولو الأمر را»(النساء:59)
بنا بر این ، بر اساس حکم عقل ، « نبی غیر معصوم» یک تعبیر متناقض و مغلطه است.
3. پس بنا به حکم عقل ، نبی و امام باید معصوم باشند و الّا نقض غرض لازم می آید. بر این اساس ، اگر در آیات و روایات ، مواردی یافت شد که از آنها عدم عصمت نبی یا امام استشمام می شود ، طریقه حلّ تعارض این نیست که برهان عقلی را فدای ظاهر آیات و روایات کنیم. چون اعتبار و حجّیّت خود همین آیات و روایات نیز متّکی به برهان عقلی است. اگر عقل حکم به عصمت نبی نمی کرد نه سخن خود او حجّت بود نه کتاب آسمانی او. چون با وجود احتمال خطا و معصیت در نبی ، دیگر نمی توان به درستی سخن او یقین داشت.
راه حلّ رفع چنین تعارضاتی این است که آن آیات و روایات را با آیات و روایات دیگر در کنار هم گذاشته از راه تفسیر نقل به نقل به مقصود اصلی گوینده برسیم. چون بسیاری از آیات و روایات متشابه بوده و نیاز به تفسیر عالمانه دارند. خداوند متعال در قرآن کریم می فرماید:« هُوَ الَّذی أَنْزَلَ عَلَیْکَ الْکِتابَ مِنْهُ آیاتٌ مُحْکَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْکِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ فَأَمَّا الَّذینَ فی‏ قُلُوبِهِمْ زَیْغٌ فَیَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ ابْتِغاءَ الْفِتْنَهِ وَ ابْتِغاءَ تَأْویلِهِ وَ ما یَعْلَمُ تَأْویلَهُ إِلاَّ اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ یَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ کُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنا وَ ما یَذَّکَّرُ إِلاَّ أُولُوا الْأَلْباب‏. ـــــــــــــــــــــــ او کسى است که این کتاب(آسمانى) را بر تو نازل کرد، که قسمتى از آن ، آیات«محکم»( صریح و روشن) است؛ که آنها اساس و مادر این کتاب مى‏باشند. و قسمتى از آن، «متشابه» است‏(آیاتى که در نگاه اول، احتمالات مختلفى در آن مى‏رود.) اما آنها که در قلوبشان انحراف است ، به دنبال متشابهاتند، تا فتنه‏انگیزى کنند؛ و تفسیر(نادرستى) براى آن مى‏طلبند؛ در حالى که تفسیر آنها را ، جز خدا و راسخان در علم، نمى‏دانند. (آنها که) مى‏گویند: ما به همه آن ایمان آوردیم؛ همه از طرف پروردگارِ ماست. و جز صاحبان عقل، متذکر نمى‏شوند.»(آل‏عمران :7)
حال از کسی که می گوید فلان آیه یا روایت دلالت می کند بر عدم عصمت نبی یا امام ، باید پرسید که: آیا شما یقین دارید که این آیه یا روایت از محکمات است و نه از متشابهات. وقتی ظاهر یک آیه یا روایت با دلیل عقلی قطعی در تعارض است یقیناً چنین آیه و روایتی متشابه بوده و نیازمند تفسیر درست است. و تفسیر درست آن را جز خدا و راسخان در علم(کسانی که تمام علمشان یقینی بوده و خطا بردار نیست) نمی دانند. بنا بر این ، برای فهم درست این گونه آیات و روایات باید آنها را به آیات محکم قرآن و سخنان محکم راسخان در علم عرضه نمود و با استفاده از آنها تفسیر درست آن را یافت.
کسی که خودسرانه و بدون داشتن منطق تفسیر ، دست به تفسیر آیات و روایات متشابه می زند از سه حال خارج نیست: یا ادّعای خدایی می کند یا مدّعی است که از راسخان فی العلم است یا از « الَّذینَ فی‏ قُلُوبِهِمْ زَیْغٌ » است که با استفاده از متشابهات قصد فتنه انگیزی دارد. و چون به طور قطع دو مورد اوّل منتفی است پس چنین کسی از گروه سوم است ، چه عمل او خودآگاهانه باشد و چه از سر جهل و ناخودآگاهانه.
4. خداوند متعال در آیات فراوانی بر عصمت انبیاء(ص) صحّه گذاشته است ، که با توجّه به آنها می توان آیات متشابه را تفسیر نمود. به برخی از آنها اشاره می شود.
الف ) « وَ لَقَدْ هَمَّتْ بِهِ وَ هَمَّ بِها لَوْ لا أَنْ رَأى‏ بُرْهانَ رَبِّهِ کَذلِکَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ وَ الْفَحْشاءَ إِنَّهُ مِنْ عِبادِنَا الْمُخْلَصینَ . ــــــ آن زن قصد او (یوسف) کرد؛ و او نیز ــ اگر برهان پروردگار را نمى‏دید ــ قصد وى مى‏نمود! اینچنین کردیم تا بدى و فحشا را از او(یوسف) دور سازیم؛ چرا که او از بندگان مخلَص ما بود.»( یوسف : 24)
در این آیه شریفه سه بار بر عصمت حضرت یوسف تاکید شده است. اوّل اینکه فرمود اگر یوسف شاهد برهان پروردگارش نبود اقدام به گناه می نمود. پس یوسف(ع) شاهد چیزی است که آن چیز مانع از گناه نمودن او می شود. دوم اینکه فرمود: اینچنین کردیم تا بدى و فحشا را از او(یوسف) دور سازیم. یعنی خدا تصریح نموده که گناه را از یوسف (ع) دور می سازد. سوم اینکه فرمود یوسف از بندگان مخلَص است. مخلَص با فتحه لام ، اسم مفعول است به معنی خالص کرده شده ؛ یعنی کسی که به دست دیگری خالص شده است. بنا بر این یوسف(ع) به دست خدا خالص شده است و هیچ امر غیر الهی در وجود او راه ندارد.
ب) « قالَ رَبِّ بِما أَغْوَیْتَنی‏ لَأُزَیِّنَنَّ لَهُمْ فِی الْأَرْضِ وَ لَأُغْوِیَنَّهُمْ أَجْمَعینَ ــ إِلاَّ عِبادَکَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصینَ . ــــــ (ابلیس) گفت: «پروردگارا! چون مرا گمراه ساختى، من(نعمتهاى مادّى را) در زمین در نظر آنها زینت مى‏دهم، و همگى را گمراه خواهم ساخت ـــ مگر بندگان مخلَص تو را.»(احجر:39 و 40)
در این آیه شریفه ، ابلیس که عامل افتادن انسانها در گناه است ، تصریح می کند که کاری با بندگان مخلَص خدا ندارد. اگر شیطان مردم را اغوا نکند بسیاری از افراد عادی هم دست به گناه نمی زنند کجا رسد انبیاء(ع). بنا بر این ، انبیاء(ع) که بندگان مخلَص خدا هستند از گزند ابلیس در امانند.
ج) «سُبْحانَ اللَّهِ عَمَّا یَصِفُونَ ــ إِلاَّ عِبادَ اللَّهِ الْمُخْلَصین‏.ــــــ منزّه است خداوند از آنچه توصیف مى‏کنند ؛ مگر بندگان مخلص خدا.»(الصافات:159 و 160)
طبق این آیه شریفه بندگان مخلَص خدا که انبیاء و ائمه(ع) هستند هرچه در مورد اوصاف خدا بگویند درست و عین واقع است و خطا در آن راه ندارد. لذا در بیان مسائل خداشناسی معصومند.
د) « وَ اذْکُرْ فِی الْکِتابِ مُوسى‏ إِنَّهُ کانَ مُخْلَصاً وَ کانَ رَسُولاً نَبِیًّا. ـــــ و در این کتاب(آسمانى) از موسى یاد کن، که او مخلَص بود، و رسول و پیامبرى والا مقام‏ بود.»( مریم:51)
در این آیه شریفه حضرت موسی(ع) به عنوان بنده مخلَص یاد شده ؛ که بنا به بیانات قبلی ، هم به دست خدا خالص شده است هم شیطان در او راه ندارد.
ه) «لا یَمَسُّهُ إِلاَّ الْمُطَهَّرُون‏.ــــ و جز پاک کرده شده ها نمى‏توانند به آن(حقیقت قرآن) دست زنند(دست یابند).»( الواقعه :79)
مطهَّرون اسم مفعول است به معنی پاک شده ها ؛ یعنی کسانی که به دست خدا پاک شده ند. و کسی که به دست خدا پاک شده معصوم است.
و)« إِنَّما یُریدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهیراً . ـــ خداوند فقط مى‏خواهد پلیدى و گناه را از شما اهل بیت دور کند و کاملاً شما را پاک سازد.»( الأحزاب:33)
این آیه شریفه شاهد است که اهل بیت(ع) به دست خدا از هر نوع پلیدی پاک شده اند . به قرینه این آیه مصداق بارز « لا یَمَسُّهُ إِلاَّ الْمُطَهَّرُون» اهل بیت(ع) هستند. همچنین به قرینه این آیه و « لا یَمَسُّهُ إِلاَّ الْمُطَهَّرُون » معلوم می شود که راسخان فی العلم نیز اهل بیت(ع) می باشند.
ز) « وَ إِذْ قالَتِ الْمَلائِکَهُ یا مَرْیَمُ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفاکِ وَ طَهَّرَکِ وَ اصْطَفاکِ عَلى‏ نِساءِ الْعالَمینَ . ــــ و(به یاد آورید) هنگامى را که فرشتگان گفتند: اى مریم! خدا تو را برگزیده و پاک ساخته ؛ و بر تمام زنان جهان، برترى داده است‏.»( آل‏عمران:42)
از این آیه شریفه استفاده می شود که حضرت مریم نیز دارای عصمت بوده است اگرچه نبی یا امام نبود.
ح) « وَ إِذِ ابْتَلى‏ إِبْراهیمَ رَبُّهُ بِکَلِماتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قالَ إِنِّی جاعِلُکَ لِلنَّاسِ إِماماً قالَ وَ مِنْ ذُرِّیَّتی‏ قالَ لا یَنالُ عَهْدِی الظَّالِمینَ. ــــ (به خاطر آورید) هنگامى را که خداوند، ابراهیم را با وسایل گوناگونى آزمود. و او به خوبى از عهده این آزمایشها برآمد. خداوند به او فرمود: من تو را امام و پیشواى مردم قرار دادم! ابراهیم عرض کرد:از دودمان من(نیز امامانى قرار بده!) خداوند فرمود: پیمان من، به ستمکاران نمى‏رسد! »( البقره : 124)
از این آیه شریفه استفاده می شود که امامت به ظالمین نمی رسد ؛ و در فرهنگ قرآن کریم هر گناهی ظلم است. لذا امامت به اهل گناه نمی رسد. تک تک فرزندان حضرت ابراهیم ، از جمله نبی اکرم (ص) و ائمه اطهار(ع) که از فرزندان وی هستند ، از چهار حال بیرون نیستند: یا هم در اوّل عمر ظالم بودند هم در آخر عمر یا در اوّل غیر ظالم ولی در آخر عمر ظالم بودند یا در اوّل عمر ظالم ولی در آخر غیر ظالم بودند یا نه در اوّل عمر ظالم بودند نه در آخر عمر. از این چهار احتمال ، احتمال اوّل و دوم منتفی است چون این دو گروه اهل جهنّمند و شخصی چون حضرت ابراهیم (ع) هیچگاه از خدا نمی خواهد که اهل جهنّم را امام مردم قرار دهد. پس می ماند گروه سوم و چهارم . از این دو گروه نیز یکی را خدا ظالم نامیده خارج نمود که آن گروه ، یقیناً گروه سومند. پس امام باید کسی باشد که در تمام عمر مصون از گناه باشد.
حال با وجود اینهمه آیه و دهها روایت که با صراحت از عصمت انبیاء (ع) سخن گفته اند چگونه می توان از دو ، سه آیه و روایت متشابه ، عدم عصمت انبیاء(ع) را استنباط نمود. به خصوص که کلماتی چون ذنب ، عصیان و امثال آنها معانی نسبی و مجازی نیز دارند.
5. اینکه تا قرن چهارم کسی از عصمت انبیاء و ائمه(ع) سخن نگفته است ، سخنی به غایت سست و نشان از بی اطّلاعی گوینده آن است. چون روایات اهل بیت(ع) انباشته از چنین ادّعاهایی است. برای مثال:
« عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص یَقُولُ: أَنَا وَ عَلِیٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَیْنُ وَ تِسْعَهٌ مِنْ وُلْدِ الْحُسَیْنِ مُطَهَّرُونَ مَعْصُومُونَ» (بحار الأنوار ،ج‏25 ،ص201)
« الخصال فِی خَبَرِ الْأَعْمَشِ عَنِ الصَّادِقِ ع : الْأَنْبِیَاءُ وَ أَوْصِیَاؤُهُمْ لَا ذُنُوبَ لَهُمْ لِأَنَّهُمْ مَعْصُومُونَ مُطَهَّرُونَ.»( بحار الأنوار،ج‏25 ،ص199 )
« عَلِیُّ بْنُ مُوسَى الرِّضَا عَنْ أَبِیهِ عَنْ آبَائِهِ عَنِ النَّبِیِّ ص أَنَّهُ قَالَ مَنْ سَرَّهُ أَنْ یَنْظُرَ إِلَى الْقَضِیبِ الْأَحْمَرِ الَّذِی غَرَسَهُ اللَّهُ بِیَدِهِ وَ یَکُونَ مُتَمَسِّکاً بِهِ فَلْیَتَوَلَّ عَلِیّاً وَ الْأَئِمَّهَ مِنْ وُلْدِهِ فَإِنَّهُمْ خِیَرَهُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ صَفْوَتُهُ وَ هُمُ الْمَعْصُومُونَ مِنْ کُلِّ ذَنْبٍ وَ خَطِیئَه»( أمالی الصدوق ،ص583 ،المجلس الخامس و الثمانون‏)
این سخنان ، از زبان نبی اکرم(ص) ، امام صادق صادر شده اند نه از زبان علمای متأخّر شیعه . همچنین نبی اکرم (ص) در حدیث ثقلین که متواتر و مورد قبول همه مسلمین است اهل بیت را در ردیف قرآن کریم قرار داده فرمودند: « إِنِّی تَارِکٌ فِیکُمُ الثَّقَلَیْنِ مَا إِنْ تَمَسَّکْتُمْ بِهِمَا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدِی کِتَابَ اللَّهِ وَ عِتْرَتِی أَهْلَ بَیْتِی وَ إِنَّهُمَا لَنْ یَفْتَرِقَا حَتَّى یَرِدَا عَلَیَّ الْحَوْضَ. ـــــ همانا من دو چیز گران را در بین شما باقی می گذارم تا آن گاه که به آن دو چنگ می زنید بعد از من هرگز گمراه نمی شوید ؛ آن دو کتاب خدا و عترت و اهل بیت من هستند ؛ و همانا آن دو هرگز از همدیگر جدا نمی شوند تا اینکه در کنار حوض بر من وارد شوند.»
اگر اهل بیت معصوم نباشند خودشان احتمال گمراهی خواهند داشت پس چگونه دیگران با تمسّک به آنها هرگز گمراه نمی شوند. کسی که خودش احتمال گمراه شدن دارد پیروان او به نحو اولی احتمال گمراه شدن دارند. همچنین کسی که احتمال معصیت یا خطا و سهو دارد نمی تواند همواره با قرآن باشد. یقیناً مراد از همراهی دائمی اهل بیت و قرآن همراهی ظاهری نیست بلکه مقصود این است که اهل بیت(ع) ذرّه ای از قرآن کریم تخطّی ندارند. اگر اهل بیت(ع) معصوم نباشند در موارد معصیت و خطا و سهو از قرآن جدا خواهند شد. قرآن کتابی است که هیچ انحراف و خطایی در او راه ندارد ؛ پس آنکه همواره با قرآن است تمام امورش منطبق بر قرآن خواهد بود. لذا امیر المومنین(ع) خود را زبان گویای خدا و اهل بیت را تجسّم قرآن قلمداد نموده فرمودند:« أَنَا عِلْمُ اللَّهِ وَ أَنَا قَلْبُ اللَّهِ الْوَاعِی وَ لِسَانُ اللَّهِ النَّاطِقُ ... »( بحار الأنوار، ج‏24 ،ص 198) و فرمودند:« ... فِیهِمْ کَرَائِمُ الْقُرْآنِ وَ هُمْ کُنُوزُ الرَّحْمَن... همه کرامتهای قرآن در اهل بیت است و آنان گنجهای خدای رحمان هستند. ... »( نهج البلاغه ، خطبه 154)
همچنین نبی اکرم(ص) به نقل از راویان اهل سنّت فرمودند:« «علىّ مع الحقّ و الحقّ مع علىّ لا یفترقان حتّى یردا علىّ الحوض یوم القیامه. ـــ علی با حق است و حق با علی است ؛ از هم جدا نمی شوند تا روز قیامت در کنار حوض بر من وارد شوند.»(تاریخ بغداد ، خطیب بغدادی ، ج 14 ،ص322 / تاریخ مدینه دمشق ، ابن عساکر ، ج42، ص449)
و فرمودند:«علیّ مع القرآن و القرآن مع علیّ و لن یفترقا حتّى یردا علیّ الحوض. ـــــــ علی با قرآن است و قرآن با علی است ؛ هرگز از هم جدا نمی شوند تا در کنار حوض بر من وارد شوند »(المستدرک ، حاکم نیشابوری ، ج3 ،ص 124 / المعجم الصغیر ، الطبرانی ، ج1 ، ص 255 / کنزالعمال ، المتقی الهندی ، ج11 ، ص 603 )
آیا در مورد کسی که همواره با حقّ است و حق همواره با اوست می توان فرض گناه یا خطا نمود. اگر کسی حتّی یک گناه یا یک خطا بکند دیگر نمی توان گفت : او هرگز از حق جدا نمی شود. آیا برای عصمت تعریفی بهتر از این وجود دارد که گفته شود :شخص معصوم همواره با حقّ و حقّ همواره اوست.
6. در بین علمای شیعه هیچ اختلافی در تعداد نوّاب خاصّ امام زمان (ع) وجود ندارد. اگر هم در جایی تعداد آنها سه نفر ذکر شده ممکن است ناشی از افتادگی در نسخه برداری باشد یا ممکن است نویسنده مطلب خود از هم عصران نائب سوم باشد و نائب چهارم را هنگام نوشتن کتاب ندیده باشد. یا در زمان نائب چهارم بوده باشد ولی به خاطر مسائل امنیّتی اسم او را نیاورده باشد. و دهها احتمال دیگر که باید مورد را دید و بررسی نمود. آنچه مسلّم و قطعی است این است که علمای شیعه در تعداد نوّاب اختلاف نظری ندارند. ثانیاً به فرض هم که اختلاف داشته باشند ، اختلاف در مسائل جزئی مذهب امری رایج است کما اینکه خود اهل سنّت نیز با هم اختلاف نظر داشته و دارند تا آنجا که بر سر این اختلافات هزاران نفر از اهل سنّت به دست هم مذهبانشان کشته شده اند.
7. اینکه ائمه یا انبیاء (ع) در محضر خدا اعتراف به گناه کرده ، طلب غفران می نموده اند امر عجیبی نیست. چون هر توبه و طلب مغفرتی دلالت بر داشتن گناه شرعی نمی کند. انبیاء و ائمه(ع) از گناه شرعی معصوم بودند ولی گاه رفتارهایی از آنان سر می زد که پایین تر از شأن و مرتبه آنها بود لذا آن رفتارها را نسبت به خود گناه فرض کرده از خدا طلب عفو و بخشش می نمودند. برای مثال:
حضرت نوح فرمود:« پروردگارا! پسرم از خاندان من است؛ و وعده تو(در مورد نجات خاندانم) حق است؛ و تو از همه حکم‏کنندگان برترى. »(هود:45) حضرت نوح در مقامی بود که باید به خدا اعتماد کامل می نمود و بی اذن خدا از او طلب نجات پسرش را نمی کرد. لذا خداوند متعال در جوابش « فرمود: اى نوح! او از اهل تو نیست.او عمل غیر صالحى است.پس، آنچه را از آن آگاه نیستى، از من مخواه! من به تو اندرز مى‏دهم تا از جاهلان نباشى.»( هود:46) آنگاه حضرت نوح «عرض کرد: پروردگارا! من به تو پناه مى‏برم که از تو چیزى بخواهم که از آن آگاهى ندارم. و اگر مرا نبخشى، و بر من رحم نکنى، از زیانکاران خواهم بود.»(هود:47) روشن است که کار حضرت نوح(ع) گناه شرعی نبود ولی حضرت نوح به خاطر معرفت بالای خود و درک عظمت الهی همان کار را هم برای خود گناه محسوب می کرد.
همچنین حضرت یوسف(ع) زمانی که در زندان بود خواب هم سلولی های خود را تعبیر کرده و فرمود:« اى دوستان زندانى من! امّا یکى از شما(دو نفر، آزاد مى‏شود؛ و) ساقى شراب براى صاحب خود خواهد شد؛ و امّا دیگرى به دار آویخته مى‏شود؛ و پرندگان از سر او مى‏خورند! و مطلبى که درباره آن(از من) نظر خواستید، قطعى و حتمى است. ــ و به یکى از آن دو نفر، که مى‏دانست رهایى مى‏یابد، گفت: مرا نزد صاحبت ( سلطان مصر) یادآورى کن! ولى شیطان یادآورى او را نزد صاحبش از خاطر وى برد ؛ و به دنبال آن، (یوسف) چند سال دیگر در زندان باقى ماند. »(یوسف:41 و 42) اینکه کسی بخواهد بی گناهی خود را از راه کس دیگری به گوش حاکم برساند شرعاً کار حرامی نیست امّا از کسی چون یوسف(ع) انتظار نبود که جز خدا از کس دیگری کمک بخواهد. او باید متوجّه می بود که آنکه او را از ته چاهی نجات داده است اگر بخواهد از زندان نیز رهایش می کند. امّا متوجّه این امر نشد لذا به مجازات این غفلت خود چندین سال دیگر نیز در زندان ماند. حضرت صادق علیه السّلام فرمودند:« خداوند متعال به یوسف فرمود. اى یوسف آیا من نبودم که تو را محبوب و مورد علاقه پدرت نمودم؟ آیا من تو را با حسن و جمالى که به تو دادم بر دیگران برترى ندادم؟ آیا من نبودم که کاروان را به طرف تو متوجه نمودم؟ آیا من نبودم که تو را نجات داده و از چاه بیرون آوردم؟ آیا من نبودم که مکر و حیله زنان را از تو برطرف کردم؟ پس چه شد که از توجه به من اعراض نموده‏ و براى نجات خود از زندان ، متوسل به مخلوق من شدى؟! براى همین جمله‏اى که در زندان گفتى باید چندین سال در زندان بمانى.»
سر زدن این گونه از کارها از انبیاء(ع) از سنخ معصیت شرعی نیست. در هیچ جای شرع نیامده است که شما حق ندارید نجات پسرتان را از خدا بخواهید ؛ یا حق ندارید برای اثبات بی گناهی خود به دیگران متوسّل شوید. امّا انبیاء (ع) به خاطر موقعیّت خاصّی که دارند به اموری مورد مواخذه قرار می گیرند که برای دیگران معصیت نیست.بنا بر این ، حساب کار انبیاء(ع) را نباید با دیگران یکی دانست. معصیت آنان از باب« حَسَنَاتُ الْأَبْرَارِ سَیِّئَاتُ الْمُقَرَّبِینَ.» است. برای همین هم بود که در جریان خوردن از درخت ممنوعه ، حضرت آدم(ع) مورد توبیخ واقع شد و توبه نمود ، ولی حوّا نه توبیخ شد و نه از توبه او سخنی به میان آمده است ؛ با اینکه امر به نخوردن از آن درخت متوجّه هر دو بود. پس معلوم می شود که کار آن دو در حدّ معصیت شرعی نبود و الّا لازم می شد که حوّا نیز به سبب آن توبیخ شود و توبه کند. حضرت آدم(ع) توبیخ شد چون پیامبر بود ولی از حوّا که پیامبر نبود انتظار خاصّی هم نبود.
امّا نبی اکرم(ص) و ائمه(ع) حتّی از چنین رفتارهایی نیز معصومند. این بزرگواران گاه از حالت فناء مطلق خارج شده خدا را در وجود خود و خلق او مشاهده می کردند لذا از اینکه گاه خدا را در آیینه خلق می دیدند به خدا توبه می نمودند.دیدار خدا در آیینه خلق ، برای بسیاری از انبیاء(ع) مقام بود ولی برای چهارده معصوم به خاطر رتبه بالایشان نوعی نقص تلقی می شد. لذا گناه این بزرگواران از باب «حسنات الانبیاء سیئات اهل البیت» است نه از سنخ گناه شرعی یا ترک اولی یا امثال آن.
امام صادق (ع) فرمودند:« إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص کَانَ یَتُوبُ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ- کُلَّ یَوْمٍ سَبْعِینَ مَرَّهً مِنْ غَیْرِ ذَنْبٍ. ـــــــ همانا رسول خدا هر روز هفتاد بار توبه می نمود بدون هیچ گناهی.»( بحار الأنوار ، ج‏44 ،ص275)
رسول خدا نیز فرمودند:« إِنَّهُ لَیُغَانُ عَلَى قَلْبِی وَ إِنِّی لَأَسْتَغْفِرُ بِالنَّهَارِ سَبْعِینَ مَرَّه . ــــــــ همانا ابری بر قلبم می نشیند و من هر رزو هفتاد بار استغفار می کنم.»(بحار الأنوار ، ج‏25،ص 204 )
یعنی حضرت خاتم الانبیاء (ص) دائماً نور وجه حضرت احدیّت را بی واسطه مشاهده می نمودند ؛ لکن گاه خلق یا وجود خود آن حضرت ، حجاب آن نور می شد و همانگونه که نور خورشید از پشت ابر دیده می شود آن حضرت نیز نور خدا را در حجاب خلق می دیدند ؛ لذا هفتاد بار استغفار می نمودند تا آن حالت برطرف شود.

برگرفته از پرسمان


من پاسخ بهتری دارم !


عبارت های جستجو شدهعبارت های جستجو شده

()