پرسشکده مرجع پرسش و پاسخ فارسی ایران

مسئله‌ی مهم آن است که هرگز از سؤال‌کردن دست برندارید. برای هر حس کنجکاوی، یک پاسخ وجود دارد.

نمی دانید؟! بپرسید!

می دانید؟! پاسخ دهید!


موارد و عوارض مصرف کوتریموکسازول (CO-Trimoxazole) چیست؟ منع مصرف و تداخل دارویی کوتریموکسازول چیست؟

1 پاسخ 1

موارد و مقدار مصرف:
موارد و مقدار مصرف
الف) عفونت‌های مجاری ادرار و شیگلوز.
بزرگسالان: مقدار 800 میلی‌گرم سولفامتوكسازول و 160 میلی‌گرم تری‌متوپریم، هر 12 ساعت، به مدت 14-10 روز در عفونت‌های مجاری ادرار و به مدت پنج روز در شیگلوز مصرف می‌شود. یا mg/kg/day 10-8 (بر اساس تری‌متوپریم)، وریدی، در 2 تا 4 دوز منقسم برابر به مدت 14 روز (5 روز برای شیگلوز) مصرف می‌شود. حداكثر مقدار مصرف mg 960 می‌باشد.
كودكان: مقدار mg/kg 8 تری‌متوپریم و mg/kg 40 سولفامتوكسازول در دو مقدار منقسم، هر 12 ساعت، به مدت 10 روز برای عفونت‌های مجاری ادرار و پنج روز برای شیگلوز مصرف می‌شود.
ب) عفونت گوش میانی.
كودكان بزرگتر از 2 ماه: مقدار mg/kg 8 تری‌متوپریم و mg/kg 40 سولفامتوكسازول در دو مقدار منقسم، هر 12 ساعت، به مدت 10 روز مصرف می‌شود.
پ) پروفیلاكسی اولیه در برابر توكسوپلاسموز در بیماران مبتلا به عفونت HIV.
بزرگسالان و نوجوانان: mg 160 تری‌متوپریم و mg 800 سولفامتوكسازول خوراكی در روز.
كودكان: mg/m2 150 (از تری‌متوپریم) خوراكی در دو دوز منقسم، روزانه مصرف می‌شود.
ت) پنومونیت ناشی از پمنوموسیستیس ژیرووسی (pneumocystis jiroveci).
بزرگسالان و كودكان بزرگتر از 2 ماه: mg/kg/day 20-15 تری‌متوپریم و mg/kg/day 100 سولفامتوكسازول خوراكی در دوزهای منقسم هر 6 ساعت به مدت 14 تا 21 روز.
ث) اسهال مسافران.
بزرگسالان: mg 160 تری‌متوپریم و mg 800 سولفامتوكسازول خوراكی هر 12 ساعت به مدت 5 روز.
ج) برونشیت مزمن.
بزرگسالان: مقدار 160 میلی‌گرم تری‌متوپریم و 800 میلی‌گرم سولفامتوكسازول، هر 12 ساعت، به مدت 14 روز مصرف می‌شود.
مصرف در نارسایی كلیوی (شكل تزریقی).
مقدار و فواصل مصرف در بیماران مبتلا به نارسایی عملكرد كلیوی باید بر اساس میزان نارسایی، شدت عفونت و حساسیت ارگانیسم تنظیم شود.
عوارض جانبی:
عوارض جانبی
اعصاب مرکزی : سردرد، افسردگی، تشنج، توهم.
پوست: اریتم مولتی فورم (سندرم استیونس - جانسون)، بثورات فراگیر پوست، نكرولیز قشر خارجی پوست، درماتیت فلسی، حساسیت به نور، كهیر، خارش و پتشی.
دستگاه گوارش: تهوع، استفراغ، اسهال، درد شكمی، بی‌اشتهایی، التهاب مخاط دهان.
ادراری ـ تناسلی: نفروز سمی همراه با اولیگوری و آنوری، كریستالوری و هماچوری.
خون: آگرانولوسیتوز، كم خونی آپلاستیك، كم خونی مگالوبلاستیك، ترومبوسیتوپنی، لكوپنی، كم خونی همولیتیك.
كبدی: یرقان.
سایر عوارض: حساسیت مفرط، بیماری سرم، تب ناشی از دارو، آنافیلاكسی.
توجه : بیماران مبتلا به AIDS بیشتر از سایرین در معرض تمام عوارض جانبی این دارو، بخصوص حساسیت مفرط، بثورات پوستی، تب، مسمومیت خونی و غیرطبیعی بودن نتایج آزمون‌های عملكرد كبدی قرار دارند.
مصرف دارو در صورت بروز موارد زیر باید قطع شود
علائم مسمومیت یا حساسیت مفرط، اختلالات خونی همراه با گلودرد، رنگ‌پریدگی، تب، یرقان، پورپورا یا ضعف، كریستالوری همراه با كولیك كلیوی، هماچوری، كاهش ترشح ادرار، وجود پروتئین در ادرار، انسداد ادراری، سنگ كلیه، افزایش BUN، آنوری یا اسهال شدید كه نشانگر كولیت سودوممبران است. در صورت بروز علائم كم خونی مگالوبلاستیك، باید مصرف دارو قطع شود و اسید فولینیك برای رهایی مغز استخوان از این عارضه مصرف شود.
مسمومیت و درمان
تظاهرات بالینی: افسردگی، اغتشاش شعور، سردرد، تهوع، استفراغ، اسهال، تورم صورت، افزایش خفیف نتایج آزمون عملكرد كبد و كاهش فعالیت مغز استخوان.
درمان: با واداشتن بیمار به استفراغ یا شستشوی معده آغاز می‌شود، و به دنبال آن، اقدامات حمایتی (تصحیح اسیدوز، مصرف مایعات و یا قلیایی كردن ادرار برای افزایش حلالیت و دفع دارو) انجام می‌گیرد. درمان نارسایی كلیوی ممكن است ضروری باشد. در مسمومیت شدید خونی، انتقال فرآورده‌های خونی به بیمار لازم است. برای رهایی مغز استخوان از عوارض خونی دارو، تجویز اسیدفولینیك ضروری است. كارآیی همودیالیز در خارج كردن دارو از بدن محدود است.
هشدار: فرم تزریقی نباید به‌ صورت عضلانی (IM) تزریق شود.
تداخل دارویی:
تداخل دارویی
كوتریموكسازول ممكن است متابولیسم كبدی داروهای خوراكی ضد انعقاد را مهار سازد و موجب جابه‌جایی آنها از محل‌های اتصالشان و افزایش اثرات ضد انعقاد شود.
مصرف همزمان با اسید پارا آمینوبنزوئیك (PABA)، اثرات این سولفونامید را خنثی می‌سازد.
مصرف همزمان با داروهای خوراكی پایین‌آورنده قند خون (سولفونیل اوره‌ها)، اثرات كاهنده قند خون این داروها را با جابه‌جا كردن آنها از محل‌های اتصال به پروتئین، افزایش می‌دهد.
مصرف همزمان با داروهای اسیدی‌كننده ادرار (كلرور آمونیم یا اسید آسكوربیك)، pH ادرار و حلالیت سولفونامید را كاهش می‌دهد و موجب افزایش خطر كریستالوری می‌شود.
مصرف همزمان با سیكلوسپورین ریسك سمیت كلیوی را زیاد می‌كند.
سطح دیگوكسین ممكن است با مصرف همزمان كوتریموكسازول افزایش یابد.
ایندومتاسین ممكن است سطح كوتریموكسازول (جزء سولفامتوكسازول) را افزایش دهد.
سطح متوتركسات ممكن است افزایش یابد.
متابولیسم فنی‌توئین ممكن است كاهش یابد.
در صورت مصرف همزمان پیریمتامین با دوز بیش از mg 25 در هفته، ممكن است آنمی مگالوبلاستیك بروز نماید.
كوتریموكسازول ممكن است باعث كاهش اثر ضد افسردگی‌های سه حلقه‌ای شود.
مکانیسم اثر:
مکانیسم اثر
ضد باكتری: كوتریموكسازول به طور كلی باكتری‌كش است. این دارو آنزیم‌های مورد نیاز در مسیر ساخت اسید فولیك را مهار می‌كند. سولفامتوكسازول از تشكیل اسید دی هیدروفولیك از اسید پاراآمینوبنزوییك (PABA) جلوگیری می‌كند، در صورتی كه تری‌متوپریم آنزیم دی‌هیدروفولات ردوكتاز را مهار می‌سازد. سولفامتوكسازول و تری‌متوپریم، هر دو باعث مهار ساخت اسید فولیك می‌شوند و از ساخت سلولی اسیدهای نوكلئیك اساسی در باكتری جلوگیری می‌كنند.
كوتریموكسازول بر اشریشیاكلی، كلبسیلا، انتروباكتر، پروتئوس میرابیلیس، هموفیلوس آنفلوانزا، استرپتوكوكوس پنومونیه، استافیلوكوكوس اورئوس، آسینتوباكتر، سالمونلا، شیگلا و پنوموسیستیس كارینی مؤثر است.

جدول 1- مقدار مصرف كوتریموكسازول در موارد نارسایی كلیوی

New Page 2

كليرانس كراتينين

(ml/min/1.73m2)

مقدار مصرف در بزرگسالان

بيش از 30

 

30-15

 

كمتر از 15

مقدار مصرف معمول بزرگسالان

 

نصف مقدار مصرف معمول بزرگسالان

 

مصرف دارو توصيه نمي‌شود.

كليرانس كراتينين

(ml/min/1.73m2)

مقدار مصرف در كودكان

بيش از 30

 

30-20

 

كمتر از 20

 

مقدار مصرف معمول كودكان

 

نصف مقدار مصرف معمول كودكان

 

مصرف دارو منع شده است.


موارد منع مصرف و احتیاط:
موارد منع مصرف و احتیاط
موارد منع مصرف: آنمی مگالوبلاستیك ناشی از كمبود فولات، حساسیت مفرط شناخته شده نسبت به سولفونامیدها (یا هر دارویی كه حاوی گوگرد باشد، مانند تیازیدها، فوروسماید و داروهای خوراكی پایین‌آورنده قند خون) یا به تری‌متوپریم، نارسایی شدید كبدی یا كلیوی یا پورفیری، اواخر بارداری و در دوران شیردهی و كودكان زیر 2 ماه.
موارد احتیاط : اختلالات خفیف تا متوسط كار كبد یا كلیه، انسداد ادراری (به دلیل خطر تجمع دارو)، آلرژی‌های شدید، آسم، دیسكرازی خونی و كمبود فولات یا گلوكز-6- فسفات دهیدروژناز (G6PD).
عوارض جانبی:
عوارض جانبی
اعصاب مرکزی : سردرد، افسردگی، تشنج، توهم.
پوست: اریتم مولتی فورم (سندرم استیونس - جانسون)، بثورات فراگیر پوست، نكرولیز قشر خارجی پوست، درماتیت فلسی، حساسیت به نور، كهیر، خارش و پتشی.
دستگاه گوارش: تهوع، استفراغ، اسهال، درد شكمی، بی‌اشتهایی، التهاب مخاط دهان.
ادراری ـ تناسلی: نفروز سمی همراه با اولیگوری و آنوری، كریستالوری و هماچوری.
خون: آگرانولوسیتوز، كم خونی آپلاستیك، كم خونی مگالوبلاستیك، ترومبوسیتوپنی، لكوپنی، كم خونی همولیتیك.
كبدی: یرقان.
سایر عوارض: حساسیت مفرط، بیماری سرم، تب ناشی از دارو، آنافیلاكسی.
توجه : بیماران مبتلا به AIDS بیشتر از سایرین در معرض تمام عوارض جانبی این دارو، بخصوص حساسیت مفرط، بثورات پوستی، تب، مسمومیت خونی و غیرطبیعی بودن نتایج آزمون‌های عملكرد كبدی قرار دارند.
مصرف دارو در صورت بروز موارد زیر باید قطع شود
علائم مسمومیت یا حساسیت مفرط، اختلالات خونی همراه با گلودرد، رنگ‌پریدگی، تب، یرقان، پورپورا یا ضعف، كریستالوری همراه با كولیك كلیوی، هماچوری، كاهش ترشح ادرار، وجود پروتئین در ادرار، انسداد ادراری، سنگ كلیه، افزایش BUN، آنوری یا اسهال شدید كه نشانگر كولیت سودوممبران است. در صورت بروز علائم كم خونی مگالوبلاستیك، باید مصرف دارو قطع شود و اسید فولینیك برای رهایی مغز استخوان از این عارضه مصرف شود.
مسمومیت و درمان
تظاهرات بالینی: افسردگی، اغتشاش شعور، سردرد، تهوع، استفراغ، اسهال، تورم صورت، افزایش خفیف نتایج آزمون عملكرد كبد و كاهش فعالیت مغز استخوان.
درمان: با واداشتن بیمار به استفراغ یا شستشوی معده آغاز می‌شود، و به دنبال آن، اقدامات حمایتی (تصحیح اسیدوز، مصرف مایعات و یا قلیایی كردن ادرار برای افزایش حلالیت و دفع دارو) انجام می‌گیرد. درمان نارسایی كلیوی ممكن است ضروری باشد. در مسمومیت شدید خونی، انتقال فرآورده‌های خونی به بیمار لازم است. برای رهایی مغز استخوان از عوارض خونی دارو، تجویز اسیدفولینیك ضروری است. كارآیی همودیالیز در خارج كردن دارو از بدن محدود است.
هشدار: فرم تزریقی نباید به‌ صورت عضلانی (IM) تزریق شود.
اطلاعات دیگر:
طبقه‌بندی فارماكولوژیك: سولفونامید و آنتاگونیست فولات.
طبقه‌بندی درمانی: آنتی‌بیوتیك.
طبقه‌بندی مصرف در بارداری: رده C (در زمان ترم رده D)
نام‌های تجاری: Septrin
ملاحظات اختصاصی
علاوه بر ملاحظات مربوط به تمامی سولفونامیدها، رعایت موارد زیر توصیه می‌شود:
كوتریموكسازول به طور مؤثری در درمان پروستاتیت مزمن باكتریایی و به عنوان داروی پیشگیری‌كننده در موارد عود عفونت مجاری ادراری در زنان و اسهال ناشی از مسافرت به كار رفته است.
نباید دارو را با داروهای دیگر مخلوط كرد. محلول تهیه شده نباید به صورت انفوزیون سریع یا به صورت سرشار تزریق گردد، بلكه به طور آهسته، طی 90-60 دقیقه انفوزیون شود. محل‌های انفوزیون باید هر 72-48 ساعت تغییر یابد.
انفوزیون وریدی، هر 5 میلی‌لیتر از فرم تزریقی باید با ml 125 از سرم DW 5% رقیق شود. محلول را نباید در یخچال نگه داشت. این محلول باید حداكثر طی 6 ساعت مصرف شود. برای بیمارانی كه محدودیت دریافت مایعات دارند، هر ml 5 را می‌توان را ml 75 دكستروز رقیق نموده و حداكثر طی 2 ساعت مصرف نمود.
قبل از مصرف، محلول تهیه شده باید از نظر وجود رسوب، به دقت بررسی شود. محلول‌های حاوی رسوب نباید مصرف شود.
محل تزریق وریدی باید از نظر علائم فلبیت یا انفیلتراسیون بررسی گردد.
سوسپانسیون خوراكی را قبل از مصرف باید تكان داد.
تست‌های عملكرد كبدی و كلیوی باید بررسی شود.
مصرف در سالمندان: در بیماران سالخورده، به دلیل كاهش عملكرد كلیه، نیمه عمر دارو ممكن است طولانی شود. در این بیماران خطر بروز عوارض جانبی نیز افزایش می‌یابد.
مصرف در شیردهی: مصرف كوتریموكسازول در دوران شیردهی توصیه نمی‌شود.
اثر بر آزمایشهای تشخیصی
كوتریموكسازول در نتایج آزمون‌های اندازه‌گیری گلوكز ادرار توسط سولفات مس (آزمون بندیكت یا Clinitest) مداخله می‌كند.
این دارو ممكن است نتایج آزمون عملكرد كبدی را افزایش دهد و تعداد گلبول‌های قرمز، پلاكت‌ها یا گلبول‌های سفید را كاهش دهد.

اشكال دارویی:
اشكال دارویی:
Tablet: Sulfamethoxazole 100mg + Trimethoprim 20mg, Sulfamethoxazole 400mg + Trimethoprim 80mg, Sulfamethoxazole 800mg + Trimethoprim 160mg
Suspension: (Sulfamethoxazole 200mg + Trimethoprim 40mg) /5ml
Injection, Solution: (Sulfamethoxazole 400mg+Trimethoprim 80mg) /5ml
اطلاعات دیگر:
طبقه‌بندی فارماكولوژیك: سولفونامید و آنتاگونیست فولات.
طبقه‌بندی درمانی: آنتی‌بیوتیك.
طبقه‌بندی مصرف در بارداری: رده C (در زمان ترم رده D)
نام‌های تجاری: Septrin
ملاحظات اختصاصی
علاوه بر ملاحظات مربوط به تمامی سولفونامیدها، رعایت موارد زیر توصیه می‌شود:
كوتریموكسازول به طور مؤثری در درمان پروستاتیت مزمن باكتریایی و به عنوان داروی پیشگیری‌كننده در موارد عود عفونت مجاری ادراری در زنان و اسهال ناشی از مسافرت به كار رفته است.
نباید دارو را با داروهای دیگر مخلوط كرد. محلول تهیه شده نباید به صورت انفوزیون سریع یا به صورت سرشار تزریق گردد، بلكه به طور آهسته، طی 90-60 دقیقه انفوزیون شود. محل‌های انفوزیون باید هر 72-48 ساعت تغییر یابد.
انفوزیون وریدی، هر 5 میلی‌لیتر از فرم تزریقی باید با ml 125 از سرم DW 5% رقیق شود. محلول را نباید در یخچال نگه داشت. این محلول باید حداكثر طی 6 ساعت مصرف شود. برای بیمارانی كه محدودیت دریافت مایعات دارند، هر ml 5 را می‌توان را ml 75 دكستروز رقیق نموده و حداكثر طی 2 ساعت مصرف نمود.
قبل از مصرف، محلول تهیه شده باید از نظر وجود رسوب، به دقت بررسی شود. محلول‌های حاوی رسوب نباید مصرف شود.
محل تزریق وریدی باید از نظر علائم فلبیت یا انفیلتراسیون بررسی گردد.
سوسپانسیون خوراكی را قبل از مصرف باید تكان داد.
تست‌های عملكرد كبدی و كلیوی باید بررسی شود.
مصرف در سالمندان: در بیماران سالخورده، به دلیل كاهش عملكرد كلیه، نیمه عمر دارو ممكن است طولانی شود. در این بیماران خطر بروز عوارض جانبی نیز افزایش می‌یابد.
مصرف در شیردهی: مصرف كوتریموكسازول در دوران شیردهی توصیه نمی‌شود.
اثر بر آزمایشهای تشخیصی
كوتریموكسازول در نتایج آزمون‌های اندازه‌گیری گلوكز ادرار توسط سولفات مس (آزمون بندیكت یا Clinitest) مداخله می‌كند.
این دارو ممكن است نتایج آزمون عملكرد كبدی را افزایش دهد و تعداد گلبول‌های قرمز، پلاكت‌ها یا گلبول‌های سفید را كاهش دهد.

برگرفته از : دارونما





عبارت های جستجو شدهعبارت های جستجو شده

(عوارض کوتریموکسازول) (عوارض قرص کوتریموکسازول) () (کوتریموکسازول) (قرص کوتریموکسازول برای چیست) (قرص کوتریموکسازول 400 برای چیست) (عوارض كوتريموكسازول)