جستجوجستجو
عبارت های جستجو شدهعبارت های جستجو شده
(فلسفه دروغ) 

پرسشکده > مذهب
پیوند همیشگی پرسش
    اگر اخلاق ثابت است پس دروغ مصلحتی چیست؟
ویرایش
پیوند همیشگی پاسخ
در پاسخ به این پرسش توجه به چند نکته ضروری است :
1-کسانی که اخلاق را نسبی می دانند معتقدند که هر خلقی در یک جا خوب و مطلوب است و در جای دیگر بد و نامطلوب ؛ در یک زمان خوب و در زمان دیگر بد است . به عبارت دیگر در مورد چیزی نمی توان گفت که در همه وقت و همه جا اخلاقی خوب ودر مورد چیز دیگری معتقد شد که در همه جا و در هر زمان اخلاقی بد است . بلکه هر خلقی در یک جا خوب است و در جای دیگر بد است . در یک زمان خوب است و در زمان دیگر بد است .پس اخلاق امری نسبی است و به همین دلیل نمی تواند دستور العملی دایمی و کلی و همیشگی باشد بلکه در هر زمان دستورات اخلاقی باید به گونه ای خاص باشد .
2-دروغ مصلحت آمیز با دروغ منفعت خیز متفاوت است و بسیاری این دو را با هم اشتباه می کنند . دروغ مصلحت آمیز یعنی دروغی که فلسفه دروغ بودن خود را از دست داده و فلسفه راستی و صداقت را پیدا کرده است . یعنی دروغی است که انسان با آن حقیقتی را نجات می دهد .اما دروغ منفعت خیز یعنی این که انسان دروغ می گوید که خودش سودی برده باشد . پس موضوع مصلحت را نباید با موضوع منفعت اشتباه کرد . مصلحت دایر مدار حقیقت است و مصلحت با حقیقت دو برادر جدا ناشدنی هستند . مصلحت رعایت کردن حقیقت و منفعت رعایت کردن نفع و سود خود است .
3-نسبیت در اخلاق مساوى با نفى اخلاق است. در مکاتب الهى، اخلاق امرى اصیل و مبتنى بر اصول و پایه‏هاى محکم جهان‏بینى است. بنابراین دروغ همواره زشت است و صداقت همواره نیکو ؛ ولى مواردى پیش مى‏آید که دو ملاک اخلاقى در موردى با یکدیگر تعارض پیدا مى‏کنند ؛ مثلاً از یک سو دروغ زشت است و از سوى دیگر راست گفتن موجب فتنه و فاجعه مى‏شود. در این گونه موارد به طور مشخص گفته‏اند که دروغ مجاز است.
البته این موارد معین و مشخص است نه این که هر فرد به سلیقه خود تشخیص اهم و مهم بدهد. از جمله موارد آن اصلاح ذات البین و حفظ آبروى مسلمان است. موارد دیگرى نیز دارد که در کتاب‏هاى فقهى مطرح است. بنابراین این موارد خود موضوعى جدید است که حکم جدید مى‏طلبد نه این که همان دروغ باشد که در برخى موارد مجاز شمرده شده ؛ بلکه دروغى است که چندین خصوصیت دیگر را نیز داراست از این رو حکم آن نیز با دیگر موارد دروغ تفاوت دارد.
4- در هر کجا که هدف های مهم تری به خطر بیفتد وبرای دفع آن توسل به دروغ ضرورت داشته باشد دروغ جایز و گاه واجب می گردد . تمام این موارد مشمول قاعده اهم و مهم است که قاعده ای عقلی و شرعی است و روایات متعددی بر آن دلالت دارد . البته تجویز دروغ در این موارد مانند حلال بودن خوردن مردار در موارد ضرورت است که باید به مقدار ضرورت و تنها در مواردی که راهی جز آن نیست استفاده شود .
5- دروغ مصلحت آمیز به معنایی که در بالا به آن اشاره شد از مصادیق قاعده اهم و مهم است و قاعده اهم و مهم و چشم پوشی از مهم به خاطر اهم خود موضوع اخلاقی ثابت و لا یتغیری است که نه تنها با موضوع ثابت بودن و نسبی نبودن اخلاق منافاتی ندارد بلکه تایید کننده و تقویت کننده آن است پس دروغ مصلحت آمیز هماهنگی کاملی به مسئله ثابت بودن اخلاق و ارزش های اخلاقی دارد و هیچ گونه تعارضی با آن ندارد .
برای آگاهی بیشتر ر. ک :
1- فلسفه اخلاق ، شهید مطهری ، ص 82
2- 2-اخلاق در قرآن ؛ مکارم شیرازی ،ج3 ، 237

برگرفته از پرسمان





پرسش های مرتبط:
اخلاق نسبی است یا مطلق؟
اسلام از نگاه علمای دین با عنوان دین عقلانیت و آگاهی شناخته می شود اما اساسی ترین مسأله که همان پذیرش آن باشد اجباری است به این صورت که کودک تابع والدین خود می باشد و اگر پس از آن که به سن تکلیف رسید به تحقیق پرداخت و حقانیت دینی دیگر بر او ثابت شد و به آن گروید حکم وی اعدام است؟
در زمان جنگ: 1- چنانچه در آستانه اسارت باشیم و بدانیم اطلاعاتی داریم که در صورت افشا آن لطمات زیادی به کشور وارد می‌شود آیا می توان اقدام به خودکشی نمود یا اینکه به عمد اقدامی نماییم که دشمن مجبور به کشتن ما شود؟ 2- اگر بدانیم کسی اطلاعاتی دارد و قصد افشای آنها را دارد در صورتی که نتوانیم از کار او جلوگیری کنیم و با ما فاصله داشته باشد آیا می‌توانیم او را با تیر بزنیم؟ 3- چنانچه پس از اسارت در زندان ها به کارهایی نظیر زندان های ابوغریب و گوانتانامو در عراق و افغانستان مجبور شویم که خلاف اخلاق است وظیفه چیست در صورتی که خطر جانی مطرح باشد؟
علت حمایت ایران از مردم فلسطین و مبارزه با پدیده ى صهیونیسم چیست؟ آیا ازمنظرایدئولوژى است یا سیاسى؟ اگر حق حاکمیت برسرنوشت را به رسمیّت مى شناسیم این مردم فلسطین هستند که باید برای کشورخود تصمیم بگیرند پس چرا مسأله ى فلسطین برای ما این قدر دارای اهمیّیت است؟ گرچه خودم دلایلی دارم امّا خواهشمندم که توضیح جامع وکاملى درباره ی این موضوع بدهید؟
اگر زمان و مکان تأثیری در کلام الهی ندارد پس چرا با گذشت زمان دین کامل تر شده است؟

چاپ اعلان ارسال برای دوستان مشترک شوید اضافه به دوست داشتنی ها پرسشکده خانه من باشد


کلیدواژه

 
Poseshkadeh on Google+ Porseshkadeh on Twitter Porseshkadeh on Facebook Porseshkadeh RSS Feed